"ވައްކަން ނުކުރާށޭ! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ!" މި ބަސްތައް އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައި އަދިވެސް ގުގުމަމުންދެއެވެ. އެއީ އަހަރުމެންގެ މަންމަމެން ކުޑައިރު އަހަރުމެންނަށް ދެއްވި ނަސޭހަތެކެވެ. އެހެނަސް މިއަދު ދިވެހި މުޖުތަމައުގައި މިފަދަ ނަސޭހަތްތަކުގެ އަގު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައެވެ. މި ބަސްތަކުގެ މާނަ އޮޅުންފިލުވައި، އޭގެ ފުންމިނަށް ވިސްނާލުމަކީ މިއަދު ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.

"ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މިއީ ކޮންމެ ދިވެއްސަކުވެސް ހަނދާންކޮށް، ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެނަސް ހިތާމައަކީ މިއަދު ރާއްޖޭގައި ކޮރަޕްޝަނާއި ހިޔާނާތް ވަނީ އަތުނުޖެހޭ ހިސާބަށް ގޮސްފައެވެ. ސަރުކާރުތަކުން ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއަށް ހިޔާނާތްތެރިވުމަކީ ތަކުރާރުވަމުންދާ ބިރުވެރި ވަބާއަކަށް ވެފައިވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ގެއްލި، ޤައުމުގެ ތަރައްގީއަށް ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެފައިވެއެވެ.

ވެރިންދެކެ، ރައްޔިތުން ފޫހިވަ ސަބަބަކީވެސް މިއެވެ. "ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި ބަސްތަކަށް އަމަލުނުކުރުމެވެ. ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތަކަށް އަރައިގަތުމެވެ. މިފަދަ އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ނަފްރަތާއި ރުޅިވެރިކަން އުފެދި، ގައުމުގެ އެއްބައިވަންތަކަމަށް ބުރޫއަރައެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ހުއްޓި، ޤައުމުގެ ކުރިމަގު އަނދިރިވެގެންދެއެވެ.

އަހަރެމެން އެންމެން މިއަދު ވިސްނާލަން ޖެހެއެވެ. "ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި ބަސްތަކުގެ މާނަ އަލުން ދަސްކޮށް، އޭގެ މައްޗަށް އަމަލުކުރަން ފަށަން ޖެހެއެވެ. އެހެންނޫނީ، އަހަރެމެންގެ މުޖުތަމައު އިތުރަށް ފަސާދަވެ، ކުރިއަށް އޮތް ޖީލުތަކަށް ދޫކޮށްލާނީ ހަލާކުވެފައިވާ ޤައުމެކެވެ. މިކަމަށްޓަކައި، ކޮންމެ ފަރުދަކުވެސް އަމިއްލަ ނަފްސަށް ސުވާލުކޮށް، އިޞްލާޙުވުމަށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހެއެވެ.

މިއީ ކޮންމެ ދިވެއްސަކު، ކޮންމެ ސިޔާސީ ލީޑަރަކު، އަދި ކޮންމެ ވެރިއަކުވެސް ހަނދާންކޮށް އަމަލުކުރަންޖެހޭ އަސާސީ އުސޫލެކެވެ. މިގޮތަށް އަމަލުކުރެވިއްޖެނަމަ، އަހަރެމެންނަށް ފެންނާނީ ކުރިއަރާ، ތަރައްގީވެފައިވާ، އަމާން ދިވެހިރާއްޖެއެކެވެ.

މި އުސޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ މުހިންމުކަން ވަރަށް ބޮޑެވެ. ވައްކަމާއި އަނިޔާވެރިކަމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ އަމާންކަމާއި ސުލްހަމަސަލަސްކަމުގެ ބިންގާ ހަލާކުކޮށްލާ ދެ ކަމެވެ. މިކަންކަމުގެ ސަބަބުން ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު ދަށަށްދެއެވެ. އިޖްތިމާޢީ ގުޅުންތަކަށް ބުރޫ އަރައެވެ. ނާމާންކަން އާންމުވެއެވެ.

"ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި ބަސްތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ވަކި ބައެއްގެ ޒިންމާއެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ ޒިންމާއެކެވެ. މައިންބަފައިން، ދަރިންނަށް މި އުސޫލުތައް އުނގަންނައިދޭން ޖެހެއެވެ. ސްކޫލުތަކުން ދަރިވަރުންގެ ހިތްތަކުގައި މި އަގުހުރި ސިފަތައް އަށަގެންނެވުމަށް މަސައްކަތްކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި ވެރިންނާއި ސިޔާސީ ލީޑަރުން މިކަމުގައި ނަމޫނާ ދައްކަން ޖެހެއެވެ.

ސިޔާސީ ލީޑަރުންނަށް ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، އެމީހުން "ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި އުސޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ޢަމަލުކުރަމުން ދިއުމެވެ. މިކަން ބަދަލުކުރުމަށްޓަކައި، ސިޔާސީ ލީޑަރުން އަމިއްލަ ނަފްސަށް ސުވާލުކޮށް، އިޞްލާޙުވާން ޖެހެއެވެ. އަދި ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުތަކަށް އިޙްތިރާމްކޮށް، ޤައުމުގެ މަޞްލަޙަތު އިސްކުރަން ޖެހެއެވެ. ހުރިހާ ވަގުތަކާއި ހާލަތެއްގައިމެ އިޚްލާސްތެރިކަން ދައްކަންޖެހެއެވެ.

"ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި ބަސްތަކަކީ ހަމައެކަނި ބަހުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ އެއްޗަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. މިއީ ކޮންމެ ދިވެއްސެއްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނެންޖެހޭ އަސާސީ އުސޫލުތަކެކެވެ. މިގޮތަށް ޢަމަލުކުރެވޭނީ، ކޮންމެ މީހަކުވެސް އަމިއްލަ ނަފްސަށް ޖަވާބުދާރީވެ، ތިމާގެ ޢަމަލުތަކުގެ ޒިންމާ ނަގައިގެންނެވެ.

އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން މިއަދު ވިސްނާލަން ޖެހެނީ، މި އުސޫލުތަކަށް ޢަމަލުނުކޮށްފިނަމަ ކުރިމަތިވާނެ ނުރައްކާތަކާ ދޭތެރޭގައެވެ. ވައްކަމާއި އަނިޔާވެރިކަން އާންމުވެއްޖެނަމަ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢު އިތުރަށް ފަސާދަވެ، ކުރިއަށް އޮތް ޖީލުތަކަށް ދޫކޮށްލާނީ ވީރާނާވެފައިވާ ޤައުމެކެވެ. ނާމާން ވެފައިވާ މުޖުތަމައެކެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެން އެއްވެސް ހާލެއްގައި ބޭނުންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

"ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި ބަސްތަކުގެ މާނަ އަލުން ދަސްކޮށް، އޭގެ މައްޗަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމަކީ މިއަދު ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ. މިކަމަށްޓަކައި، ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ކުޑައިރުއްސުރެ ކުދިންނަށް މި އުސޫލުތަކުގެ މުހިންމުކަން އުނގަންނައިދޭން ޖެހެއެވެ. އަދި މުޖުތަމަޢުގެ ހުރިހާ ދާއިރާތަކެއްގައިވެސް މި އުސޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރަން ޖެހެއެވެ.

ސަރުކާރުގެ އިސްފަރާތްތަކުން ފެށިގެން އާންމު ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް، "ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި އުސޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ ޤައުމީ ވާޖިބެކެވެ. މިކަމުގައި އެއްވެސް މީހަކު އިސްތިސްނާވެގެން ނުވާނެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ވެރިންނާއި ސިޔާސީ ލީޑަރުން މިކަމުގައި ނަމޫނާ ދައްކަން ޖެހެއެވެ. އެމީހުންގެ ކިބައިން މި އުސޫލުތަކާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ފެނިއްޖެނަމަ، ރައްޔިތުން އެކަމާ ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލައި، ޖަވާބުދާރީކުރުވަން ޖެހެއެވެ.

ރާއްޖޭގައި ކޮރަޕްޝަނާއި ޚިޔާނާތް އަތުނުޖެހޭ ހިސާބަށް ގޮސްފައިވާ މިދަނޑިވަޅުގައި، މިކަމާ ދެކޮޅަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ޖެހިފައިވެއެވެ. ސަރުކާރުތަކުން ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވުމަކީ ތަކުރާރުވަމުންދާ ބިރުވެރި ވަބާއެކެވެ. މިކަން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ވަރުގަދަ ޤާނޫނުތަކެއް އެކުލަވާލައި، އެ ޤާނޫނުތައް ހަމަހަމަކަމާއެކު ތަންފީޒުކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި މިނިވަން މުއައްސަސާތަކަށް އެމީހުންގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ބާރާއި ވަސީލަތްތައް ދޭންޖެހެއެވެ.

"ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި އުސޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ މުހިންމުކަން އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގައި އަލުން އާލާކުރުމަށްޓަކައި، ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން މަސައްކަތްކުރަން ޖެހެއެވެ. މީޑިއާގެ ވަސީލަތްތައް މެދުވެރިކޮށް މި މެސެޖު ފެތުރުމާއި، ސްކޫލުތަކުގައި މިކަމާ ގުޅޭ ޚާއްޞަ ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމާއި، މަދަނީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން މިކަމަށް އަހުލުވެރިކުރުވުމުގެ ކެމްޕޭންތައް ހިންގުމަކީ މުހިންމު ކަންކަމެވެ.

ސަރުކާރުގެ އިސްފަރާތްތަކުންވެސް މިކަމުގައި އިސްނަގައި، "ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި އުސޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގައި ނަމޫނާ ދައްކަން ޖެހެއެވެ. ސަރުކާރުގެ ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކެއްގައި މި އުސޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރެވޭކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ހަރުދަނާ ނިޒާމުތަކެއް ޤާއިމުކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި މި އުސޫލުތަކާ ޚިލާފުވާ ފަރާތްތަކާމެދު ޤާނޫނީ ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސަން ޖެހެއެވެ.

"ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި އުސޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދީނީ ވާޖިބެއްކަން ހަނދާންކުރުމަކީވެސް މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ދީނީ ޢިލްމުވެރިން މަޢުލޫމާތު ދިނުމާއި، މިސްކިތްތަކުގައި މިކަމާ ގުޅޭ ޚުޠުބާތައް ދިނުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިގޮތުން، މި އުސޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ދީނީ އަދި ދުނިޔަވީ ފައިދާތައް ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުންފިލުވައިދިނުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

"ވައްކަން ނުކުރާށޭ..!! އަނިޔާވެރި ނުވާށޭ..!!" މި ބަސްތަކަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގެ އޭގެ މައްޗަށް ބިނާކުރާ ބިންގަލަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. އިސްލާމީ އަޚުލާގީ މި ރިވެތި ސިފަތައް މި މުޖުތަމައުގައި ފަތުރާން ޖެހެއެވެ. އަމާން އުފާވެރި ފާގަތި މުޖުތަމައަކަށް އެދޭނަމަ، އަމިއްލަ ނަފުސު އިސްލާހު ކުރުމުގެ އެޖެންޑާއެއް ކަނޑައަޅައި މިއަދު ފަށަންޖެހެއެވެ.