މިއީ ވަރަށް ކުޑަކުޑަ ތުނި އެއްޗެއްގެ ވާހަކަ އެވެ. މިއީ އާންމުކޮށް ފާހަގަ ނުކުރެވޭ އެއްޗެއްގެ ވާހަކަ އެވެ. އެހެނަސް މިއީ އާންމު ގޮތެއްގައި އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންކުރާ އެއްޗެއްގެ ވާހަކަ އެވެ. ޚާއްސަ ގޮތެއްގައި ރަމްޟާން މަހުއެވެ. ނިމިދިޔަ ރަމްޟާން މަހުވެސް އަޅުގަނޑުމެން ގިނަ މީހުން ރޯދަ ވީއްލާފައިވާނީ މި ދަންނަވާ މޭވާ އިންނެވެ. އާދެ! ކަދުރުން، އެހެން ނޫންތޯ އެވެ.

ކަދުރަކާމެދު ވިސްނާލަބަލާށެވެ.
އެއީ ކޮންމެ ގެއަކުންނާއި، މިސްކިތްތަކުންނާއި، ރެސްޓޯރަންޓް ތަކުންނާއި ކެފޭތަކުން ފެންނަ، އާދައިގެ، އަދި އެހާމެ އާންމު މޭވާއެކެވެ. ރޯދަވީއްލާ ގަޑީގައި އަހަރެމެން އެ ކަމުއެވެ. މެހުމާނުންނަށް އެ އަރުވަމުއެވެ. އެއްވެސް ފިކުރެއް ނެތި އެކަކު އަނެކަކަށް އަތުން އަތަށް އެ ބަދަލުކުރަމުއެވެ.

ނަމަވެސް އެ އާދައިގެ ކަމުގެ ތެރޭގައި ފޮރުވިފައިވަނީ ލޮލަށް ގާތްގަނޑަކަށް ނުފެންނަ ވަރުގެ ކަމެކެވެ. ކަދުރުގެ އޮށް ނިވާކުރެވިފައިވަނީ ދުލިފަށެއްފަދަ ތުނި ފަށަލައަކުންނެވެ. އެއީ ގަސްތުގައި ބަލައިފި މީހަކަށް މެނުވީ ފާހަގަވެސް ނުވާނެހާ ނާޒުކު ފަށަލައެކެވެ. މި ނާޒުކު ފަށަލައަށް ކިޔާ ނަމަކީ:
ގިޠުމީރު (Qitmeer)  (قِطْمِيرٍ) އެވެ.

އަދި މިއީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ޛިކުރު ކުރައްވާފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގާ ވެއެވެ.

"...އަދި އެކަލާނގެ ފިޔަވައި ތިޔަބައިމީހުން ގޮވައި އަޅުކަންކުރާ ފަރާތްތަކަށް ކަދުރު އޮށެއްގެ ބޭރުގެ ދުލިފަށުގެ (އެބަހީ: ގިޠުމީރަކަށް) މިންވަރުވެސް މިލްކުވެގެން ނުވެތެވެ." (ސޫރަތުލް ފާޠިރް: 13)

ސޫރަތު ފާޠިރްގެ 13 ވަނަ އާޔަތާއި މާނަ.--

މިއީ ހަމައެކަނި ބަހަވީ ތަފްޞީލެއް ނޫނެވެ. މިއީ ވަރަށް ބޮޑު މަޤްޞަދެއްގައި ކުރައްވާފައިވާ އިޝާރާތެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި "އެބައިމީހުންނަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް މިލްކުވެގެން ނުވެއޭ" ސީދާ އިޝާރާތް ކުރެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި، އިޝާރާތް ކުރައްވާފައި އެވަނީ އިންސާނުންނަށް އާންމުކޮށް ފާހަގަވެސް ނުކުރެވޭ ފަދަ ކުޑަކުޑަ ތުނިތުނި އެއްޗަކަށެވެ. "ގިޠުމީރު" އާދެ، ކަދުރު އޮށެއްގެ ބޭރުގެ ދުލިފަށުގެ މިންވަރުވެސް އެވަނީ އިންސާނާގެ މިލްކުވެރިކަމުން ބޭރުގައެވެ.

މިލްކުވެރިކަމުގެ ކެހިވެރިކަން

އިންސާނުންނަކީ މުދަލާއި ތަކެއްޗަށް ދަޢުވާކުރާ ބަޔެކެވެ. އަހަރެމެން ބުނަމުއެވެ:
- މިއީ މަގޭ ގެއެވެ.
- މިއީ މަގޭ ބިމެވެ.
- މިއީ މަގޭ ވިޔަފާރިއެވެ.
- މިއީ މަގޭ ކާމިޔާބީއެވެ.

އަހަރެމެންގެ ޝަޚުޞިއްޔަތު ބިނާކުރަނީ މިލްކުވެރިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. މުޅި އުމުރު ހޭދަކުރަނީ އަހަރެމެންގެ އެއްޗެއް ކަމަށް ހީކުރާ މުދަލާއި ތަކެތި ހޯދުމާއި، ރައްކާތެރިކުރުމާއި، ދެއްކުންތެރިކަމުގައެވެ.

ނަމަވެސް "ގިޠުމީރު" ގެ ޛިކުރުން މި ކެހިވެރިކަން މުލުން ފަސްޖަހާލައެވެ. އެއީ ހިމޭންކަމާއެކު ކުރެވޭ ސުވާލެކެވެ:

ޙަޤީޤަތުގައި ތިބާއަށް މިލްކުވެގެންވަނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟
ލޮލަށް ފާހަގަނުވާހާ ކުޑަ، ކަދުރު އޮށުގެ ތުނި ފަށަލައެއް އުފެއްދުމުގެ ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ނުވަތަ މިލްކުކުރުމުގެ ބާރުވެސް ތިބާއަށް ނެތް ނަމަ، ދެން ބޮޑެތި މުއްސަނދިކަމާއި، ބާރާއި، ލަޤަބުތަކަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މާނައަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟

މި އާޔަތަކީ ހަމައެކަނި ޢަޤީދާގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިންސާނާގެ ވުޖޫދާ ގުޅިފައިވާ ޙަޤީޤަތެކެވެ. އެއީ އަހަރެމެންނަށް ހީވާ ގޮތާއި ޙަޤީޤަތާ ދެމެދު އޮތް ބޮޑު ފަރަޤު ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

ބޮޑާކަމުގެ ނުބައިކަން

ޒަމާނީ ދިރިއުޅުން ބޮޑާކަން އިތުރުކުރުވައެވެ. މީސްމީޑިއާއިން ފެންނަނީ ހޮވާލެވިފައިވާ ކާމިޔާބީތަކެވެ. ނުފޫޒު މިނެކިރަނީ ފޮލޯވަރުންގެ އަދަދުންނެވެ. އިންސާނާގެ އަގު ވަޒަންކުރެވެނީ ފެންނަން ހުންނަ ފެންވަރުންނެވެ. މިފަދަ ދުނިޔެއެއްގައި ބޮޑާކަން ވަނީ ވަރަށް އާދައިގެ ކަމަކަށް ވެފައެވެ.

އަހަރެމެން އަބަދު ފާޅުގައި ބޮޑާކަން ފާޅުނުކުރި ކަމުގައި ވިޔަސް، އެ ސިފަ އަހަރެމެންގެ ތެރެއަށް ވަދެގެންދަނީ:
- އެކަކު އަނެކަކާ އަޅާކިޔުމުގައެވެ.
- އެހެން މީހުންނާމެދު ގޮތް ނިންމުމުގައެވެ.
- އެހެން މީހުންނަށްވުރެ ތިމާ މަތިވެރިކޮށް ދުށުމުގައެވެ.

އެހެނަސް ގިޠުމީރުގެ މިސާލުން މި ހުރިހާ ކަމަކަށް ހިމޭން ރައްދެއް ދެއެވެ. ސަބަބަކީ އިންސާނާ ކިތަންމެ ތަނަވަސް ވިޔަސް، ޚާލިޤުވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ބަޔާންކުރެއްވި އެންމެ ކުޑަކުޑަ އެތިކޮޅެއް އުފެއްދުމަށްވެސް ނުކުޅެދިގެންވާތީއެވެ.

މީގެ ތަފާތު ވަރަށް ބޮޑެވެ: އިންސާނުން މަތިވެރިކަން މިނަނީ މިންވަރުންނެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާން ޙަޤީޤަތް މިނަނީ ވާޤިއުންނެވެ. އަދި ޙަޤީޤަތަކީ: ތިބާއަކީ ގިޠުމީރެއްގެވެސް ވެރިއެއް ނޫނެވެ.

އެންމެ ކުދިކުދި ކަންތައްތައް މުހިންމުވަނީ ކީއްވެ؟
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މިހާ ކުޑަ އެއްޗަކަށް އިޝާރާތް ކުރެއްވުމުގައި ބޮޑު ޙިކުމަތެއްވެއެވެ. ސަބަބަކީ ބޮޑާކަން އެންމެ ފަސޭހައިން ފޮރުވިފައި އޮންނަނީ ކުދިކުދި ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ކަމަށްވާތީއެވެ.

ކަނޑުތަކާއި ތަރިތައް ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވޭކަން އިންސާނުން ޤަބޫލުކުރެއެވެ. އެއީ ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަން އޮތް ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އާދައިގެ ކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވޭކަމުގެ އިޙްސާސް އިންސާނާއަށް ކުރެވެއެވެ.
- އަތުގައި އޮތް ކަދުރަކީ ތިމާގެ އެއްޗެއް ކަމަށް ހީވެއެވެ.
- އޭގެ އޮށަކީ މުހިންމު އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށް ދެކެވެއެވެ.
- އޭގެ ބޭރުގައިވާ ތުނި ފަށަލައަކީ ނެތް އެއްޗެއް ފަދައިން ހީވެއެވެ.
ގިޠުމީރުގެ ބާރުގަދަކަން އަންނަނީ މިހިސާބުންނެވެ. އެއީ ފަރުވާކުޑަކޮށްލެވޭ ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަށް މަޖުބޫރުކުރުވާ ކަމެކެވެ. އެންމެ ކުޑަކުޑަ މަޚްލޫޤެއްގައިވެސް އިންސާނާގެ ބާރު ނުފޯރާ ފަދަ ޙަޤީޤަތެއް ވާކަން ދެނެގަތުމަށް ހިތްތައް ތަރުބިއްޔަތުކޮށްދެއެވެ.

ތައުހީދުގެ ފިލާވަޅެއް
މި އާޔަތުގެ އަޞްލަކީ ތައުޙީދެވެ. އެއީ މާތް ﷲގެ އެއްކައުވަންތަކަމާއި ކުޅަދުންވަންތަކަމެވެ. އެއީ އަހަރެމެންނަށް ހަނދާންކޮށްދެނީ:
ބާރުވެރިކަން ވަނީ މުޅިންމެ އެކަލާނގެ އަށެވެ.
މިލްކުވެރިކަން ވަނީ މުޅިންމެ އެކަލާނގެ އަށެވެ.
ކޮންޓްރޯލް ވަނީ މުޅިންމެ އެކަލާނގެ އަށެވެ.

އެހެން ހުރިހާ ކަމަކީ ވަގުތީ، އުނި، އަދި އެކަލާނގެއަށް ބަރޯސާވެފައިވާ ކަންކަމެވެ. އިންސާނުން އެހެން ފަރާތްތަކަށް ބަރޯސާވާހިނދު، ޤުރުއާން އެ ބަރޯސާވުން ނައްތާލަނީ ވަރަށް ފުރިހަމަ މިސާލަކުންނެވެ: އެ ތަކެއްޗަށް ގިޠުމީރެއްގެ މިންވަރުވެސް މިލްކުވެގެން ނުވެއެވެ.

ފިކުރު ކުރުމުގެ ތެރެއިން އުފެދޭ މަޑުމޮޅިކަން
މިކަމާ މެދު ފިކުރު ކުރުމަށްޓަކައި ކުރެވިދާނެ ކަމެއް އެބައޮތެވެ: ދެން ފަހަރަކުން ކަދުރެއް ކާއިރު، މަޑުޖެހިލާށެވެ. އޭގެ އޮށަށް ބަލާލަބަލާށެވެ. އޭގެ ވަށައިގެންވާ، ތުނި ފަށަލައިގައި އަތް ޖައްސާލަބަލާށެވެ.

އެއީ ގިޠުމީރު އެވެ.
އެ ވަގުތު ތިބާގެ އިޙްސާސްތަކަށް ބަދަލެއް އަންނާނެއެވެ. ދުނިޔެއަކީ މާ ހިމޭން ތަނަކަށް ވާނެއެވެ. މި ދުނިޔޭގައި ތިމާގެ ނިކަމެތިކަން އިޙްސާސްވާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ނުރަނގަޅު މާނައެއްގައެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ކަންކަން ސާފުކޮށްދޭ އިޙްސާސެކެވެ:
ތިބާއަކީ މި ދުނިޔޭގެ މަރުކަޒެއް ނޫނެވެ. ތިބާއަކީ މިލްކުވެރިޔާއެއް ނޫނެވެ. ތިބާއީ މާ ބޮޑު، މާ މަތިވެރި ފަރާތެއްގެ އުފެއްދުމުގެ ކުޑަކުޑަ ބައެކެވެ.

މަޑުމޮޅިކަމުގެ މިނިވަންކަން
ހައިރާންވާންޖެހޭ ކަމަކީ، އަހަރެމެންގެ ނިކަމެތިކަން ޤަބޫލުކުރުމުން ލިބޭ މިނިވަންކަމެވެ. ސަބަބަކީ ބޮޑާކަމަކީ ބަރު އެއްޗަކަށް ވާތީއެވެ. އެއީ އަބަދުވެސް އެހެން މީހުންގެ ތައުރީފަށް ބޭނުންވާ، ތަކެތި ގެއްލިދާނެތީ ބިރުގަންނަ، އަދި ކޮންޓްރޯލް ދޫވެދާނެތީ ކަންބޮޑުވާ ސިފައެކެވެ.

ނަމަވެސް ގިޠުމީރުން ލިބިދޭ މަޑުމޮޅިކަން އެ ބުރަ އުފުލުމުން ތިބާ ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ. ކަދުރުއޮށުގެ ތުނި ފަށަލައެއްވެސް ތިބާގެ މިލްކެއް ނޫންކަން އެނގޭ ހިނދު:
- އަތުގައި ހުރި ތަކެއްޗަށް ދަހިވެތިވުން ކުޑަވެއެވެ.
- ގެއްލޭ އެއްޗެއްގެ ސަބަބުން ލިބޭ ހިތާމަ ކުޑަވެއެވެ.
- ތިމާގެ އަގު ދެއްކުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް ހުއްޓެއެވެ.
އޭގެ ބަދަލުގައި، ތިބާ ދިރިއުޅެން ފަށާނީ ޝުކުރުވެރިކަމާއި، ހޭލުންތެރިކަމާއި، އަދި އިޚްލާޞްތެރިކަމާ އެކުގައެވެ.

ގިޠުމީރަކީ ހަމައެކަނި ބަހެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދުނިޔެއަށް ބަލާނެ ގޮތް ބަދަލުކޮށްދޭ ލޯގަނޑެކެވެ. އެއީ އިންސާނާއަށް ހީވާ ގޮތާއި މާތްﷲގެ ކުޅަދުންވަންތަ ކަމާމެދު އޮތް ބޮޑު ފަރަގު ހަނދުމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

އެހެންކަމުން، ދެން ފަހަރަކުން ތިބާގެ އަތަށް ކަދުރެއް އަރާހިނދު ހަނދާންކުރާށެވެ: އޭގެ ތެރޭގައިވަނީ ހަމައެކަނި ކާނާއެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައިވަނީ ބޮޑުވެގެންވާ ޙަޤީޤަތެކެވެ. އެ ޙަޤީޤަތް މަޑުމަޑުން ބުނެދެއެވެ:

"ތިބާއަށް މީގެ އެންމެ ކުޑަ މިންވަރެއްވެސް މިލްކުވެގެން ނުވެއެވެ."