ޓިކްޓޮކަކީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން ދަމައިގަންނަ އިގްތިސާދީ ނިޒާމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނުވި ވަސީލަތެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ޕްލެޓްފޯމަކީ ދެވިހިފުމާއި، ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުމާއި، މުޖުތަމައު ބައިބައިކުރުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ވިޔަފާރި މޮޑެލްއެއްކަން ހެކިތަކުން ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. އެމްނެސްޓީ އިންޓަނޭޝަނަލްގެ ހޯދުންތަކުން ފެށިގެން ދިވެހިރާއްޖޭގައި މިކަމާ ގުޅިގެން އަޅަމުންދާ ގާނޫނީ ފިޔަވަޅުތަކާ ހަމައަށް ބަލާއިރު، "ފޯ ޔޫ" ޕޭޖުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ނުރައްކާތަކަށް ފަރުވާކުޑަކުރެވޭކަށް ނެތެވެ.

ދުނިޔޭގެ އަނދިރި ފަރާތް: ގެއްލުންދެނިވި ބިނާއެއް
ޓިކްޓޮކްގެ އެލްގޮރިދަމް ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ ކޮންމެ މީހަކުވެސް ގަޔާވާނެ ފަދަ ކަންކަން ދައްކައިގެން އެއަށް ދެވިހިއްޕާ ގޮތަށެވެ. އެމްނެސްޓީ އިންޓަނޭޝަނަލްގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާ ގުޅޭ ކަންކަމަށް ޝައުގުވެރިކަން ފާޅުކުރާ ކުޑަކުދިންނަށް، އަމިއްލައަށް މަރުވުމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް ގެއްލުން ދިނުމަށް ހިތްވަރުދޭ ފަދަ ވީޑިއޯތައް ފެންނަ މިންވަރު އިތުރުވެގެންދެއެވެ. ޔޫރަޕިއަން ކޮމިޝަނުން ވެސް ވަނީ ޓިކްޓޮކުން "ޑިޖިޓަލް ސާވިސަސް އެކްޓް" އާ ޚިލާފުވެފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށްފައެވެ.

ކޮންޓެންޓް މޮޑަރޭޝަން ނުވަތަ ފާހަގަކުރެވޭ ނުރައްކާތެރި ތަކެތި ނެގުމުގެ ނިޒާމު ބަލިކަށިވުމުގެ ސަބަބުން، ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނަށް މި ޕްލެޓްފޯމް ފަހިވެފައިވާ ކަމަށް "ނޭޝަނަލް ސެންޓަރ އޮން ސެކްޝުއަލް އެކްސްޕްލޮއިޓޭޝަން" (ޏޝޯށޭ) އިން ބުނެއެވެ. ލައިވްސްޓްރީމްތަކުގައި ހަދިޔާ (ގިފްޓްސް) ހޯދުމަށްޓަކައި ޖިންސީ ތަބީއަތުގެ ކަންކަން ދެއްކުމަށް ހިތްވަރު ލިބޭކަން ކުންފުނީގެ އެތެރޭގެ ލިޔުންތަކުން ވަނީ ހާމަވެފައެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރު އެކަނިވެސް ޓިކްޓޮކުން ވަނީ ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުމުގެ 3.6 މިލިއަން މައްސަލަ ރިޕޯޓުކޮށްފައެވެ.

މީގެ އިތުރުން، އަންހެން ސިޔާސީ ބޭފުޅުންނަށް އަމާޒުކޮށް ކުރާ މަލާމާތާއި ފުރައްސާރަ، ފިރިހެނުންނަށްވުރެ 80 އިންސައްތަ އިތުރުކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ. އަދި ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމާއި ނަފްރަތު އުފެއްދުމަށް ކުރާ ސާޗްތަކާ ގުޅިގެން ދައްކާ ވީޑިއޯތަކުގެ ބޮޑު ބަޔަކީ ވަކި ބަޔަކަށް އަމާޒުކޮށް ގެއްލުންދޭ ތަކެތިކަން ވެސް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ.

ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ސަބަބުން ދިވެހި އާއިލާތަކަށް ކުރަމުންދާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާއި މައިންބަފައިންގެ ކަންބޮޑުވުން އިންތިހާ! 

ދިވެހިރާއްޖެ: ކުޑަ މުޖުތަމައެއްގެ ބިރުވެރިކަން
ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ކުޑަ މުޖުތަމައެއްގައި ޓިކްޓޮކްގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް މާ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، މީހުންނަށް މަލާމާތްކުރުމާއި ފުރައްސާރަކުރުން ފަދަ ކަންކަން ވައިރަލްވުމުން، އެކަމުން ލިބޭ ނަފްސާނީ ގެއްލުން ވަރަށް ބޮޑެވެ.

ސައިބަރ ބުލީންގް ނުވަތަ އިންޓަނެޓް މެދުވެރިކޮށް ފުރައްސާރަކުރުން: 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު، ދިވެހި ޒުވާން އިންފްލުއެންސަރަކު ވާހަކަދައްކާ ގޮތަށް މަލާމާތްކޮށް، ގިނަ އަދަދެއްގެ ވީޑިއޯތައް ވަނީ އާންމުކޮށްފައެވެ. މިފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ކުޑަކުދިންނަށާއި ޒުވާނުންނަށް ދިގު މުއްދަތުގެ ނަފްސާނީ ބަލިމަޑުކަން ކުރިމަތިވެ، މުޖުތަމައުން އެކަހެރިވާން ޖެހެއެވެ.

ދީނީ އަދި އިޖުތިމާއީ މައްސަލަތައް: އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ޖިންސީ ތައުލީމު ދޭން މަސައްކަތްކުރި އަންހެނަކަށް، ދީނުގެ ނަމުގައި ބޮޑެތި ފުރައްސާރަތަކެއް ކުރިމަތިވިއެވެ. ހަމައެހެންމެ، އިސްލާމްދީނަށް މަލާމާތްކުރުމާއި ދީނީ ފިތުނަ އުފެއްދުމުގެ މައްސަލަތަކުގައި ފުލުހުން ވަނީ ބައެއް މީހުން ހައްޔަރުކޮށް، ތަހުގީގުތައް ހިންގާފައެވެ.

މަގުމަތީގެ ހަމަނުޖެހުން: ޓިކްޓޮކްގައި ފެށޭ ޒުވާބުތައް މަގުމަތީގެ މާރާމާރީއަށް ބަދަލުވެފައިވާ ހާދިސާތައް ވެސް ވަނީ ހިނގާފައެވެ. ލައިވްސްޓްރީމެއްގައި ހިނގި ދެބަސްވުމަކާ ގުޅިގެން، ބަޔަކު މީހެއްގެ ގެއަށް ގޮސް ހަމަނުޖެހުން ހިންގުމުން ފުލުހުން ވަނީ މައްސަލައިގެ ތެރެއަށް ވަދެފައެވެ.

މޮޑަރޭޝަންގެ ހުރަސްތައް: ޓިކްޓޮކްގެ އޭއައި ނިޒާމަށް ދިވެހި ބަހުން ކުރާ ފުރައްސާރައާއި މަލާމާތް ދެނެގަތުމަށް ވަނީ ދަތިވެފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ގެއްލުންދެނިވި ކޮންޓެންޓްތައް ނުނެގި ހުންނައިރު، ރަނގަޅު މައުލޫމާތުތައް ބައެއް ފަހަރު ސެންސަރު ކުރެވެއެވެ.

ބެލެނިވެރިންނާއި ރައްކާތެރިކަމަށް ކުރާ މަސައްކަތް
ޓިކްޓޮކްގެ ނުރައްކާތަކުން ކުދިން ސަލާމަތްކުރުމަށް އެންމެ ބޮޑަށް ވަކާލާތު ކުރަނީ ބެލެނިވެރިންނެވެ. 2026 ފެބުރުއަރީގައި، 16 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް ޓިކްޓޮކާއި ޔޫޓިއުބް ފަދަ ވަސީލަތްތައް މަނާކުރުމަށް އެދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ޕެޓިޝަނެއް ހުށަހެޅުނެވެ.

ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ 2026 ޖޫން މަހު، އޮސްޓްރޭލިއާގެ މޮޑެލްއަށް ބިނާކޮށް 16 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް ސޯޝަލް މީޑިއާ މަނާކުރާނެ ކަން އިއުލާނުކުރައްވާފައެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ސަބަބުން ސައިބަރ ބުލީންގްއާއި ނަފްސާނީ ބަލިތައް އިތުރުވަމުންދާކަން އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އުއްމީދަކީ ކައިރި މުސްތަގުބަލެއްގާ މިކަން ތަންފީޒްވުމެވެ ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ 6 ކުއްޖަކުން އެކަކު އަމިއްލައަށް މަރުވާން ވިސްނާފައިވާ ކަމުގެ ބިރުވެރި ތަފާސްހިސާބުތަކުން މިކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ހާމަވެއެވެ.

މީޑިއާގެ ދައުރާއި ޖީލުތަކުގެ މެދުގައި އޮތް ފަރަގު 
މިފަދަ ބޮޑެތި މައްސަލަތައް ހުރި ނަމަވެސް، ރާއްޖޭގެ މީޑިއާތަކުން މިކަމުގެ އަސްލު މައްސަލަތައް ތަހުގީގުކުރާ މިންވަރު ކުޑައެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް މިފަދަ ކަންކަން ސިޔާސީ ނަޒަރަކުން ބެލުމުގެ ސަބަބުން، މުޖުތަމައަށް ލިބޭ ހަގީގީ ގެއްލުންތައް ރިޕޯޓު ނުކުރެވި ދެއެވެ.

ޓިކްޓޮކްގެ ސަބަބުން ބެލެނިވެރިންނާއި ދަރިންގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުމަށް ވެސް ވަނީ ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައެވެ. ބެލެނިވެރިންނަށް ޓިކްޓޮކްގެ ދުނިޔެ ބީރައްޓެހިވުމުގެ ސަބަބުން، ދަރިންނަށް ދޭންޖެހޭ ރައްކާތެރިކަން ދިނުމުގައި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ.

ޓިކްޓޮކްގެ ސަބަބުން މުޅި ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ނުރައްކާތަކަކީ ދިވެހިރާއްޖެއަށް ވެސް ކުރިމަތިވެފައިވާ ހަގީގީ ބިރުވެރިކަމެކެވެ. 16 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިންނަށް ސޯޝަލް މީޑިއާ މަނާކުރުމަކީ އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. ނަމަވެސް، ހަމައެކަނި ގާނޫނަކުން މިކަން ހައްލެއް ނުވާނެއެވެ. މި ނިޒާމު ފަރުމާކޮށްފައިވާ ގޮތާއި، އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާ މެދު މުޖުތަމައު ހޭލުންތެރިވެ، ޒިންމާދާރު ނޫސްވެރިކަމެއްގެ ތެރެއިން މި ވާހަކަތައް ދައްކަން ޖެހެއެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ، މި އެލްގޮރިދަމްގެ ސަބަބުން ގެއްލުންވާ އެތައް ބައެއްގެ ވާހަކަތައް އޮންނާނީ ފަރުދާގެ ފުރަގަހުގައެވެ.