ދިވެހިރާއްޖެއަކީ އޭގެ ޖިއޮގްރަފީއަށްވުރެ މާ މުހިންމު އިސްތިރާތީޖީ މަޤާމެއްގައި އޮތް ކުޑަ ޖަޒީރާ ޤައުމެކެވެ. އިންޑިއާ ކަނޑުގެ މުހިންމު ކަނޑުގެ މަގުތަކުގައި އޮތުމުން، ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދު ދެމިއޮތުން ބިނާވެފައިވަނީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވިޔަފާރި، ފަތުރުވެރިކަން، އިމްޕޯޓް ކުރާ ކާބޯތަކެއްޗާއި ބޭސް، ބޭރުގެ މާލީ އެހީތެރިކަން އަދި ސަރަޙައްދީ ގުޅުންތަކުގެ މައްޗަށެވެ.

އާބާދީ ކުޑަ، ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް މަދު، އަދި ބޭރުގެ އިޤްތިޞާދީ ލޮޅުންތަކުގެ ނުރައްކާ ބޮޑު ޤައުމަކަށް ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަކީ ހަމައެކަނި ރަސްމީ ރަސްމިއްޔާތުތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުދަލުގެ އަގާއި، ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ފަތުރުވެރިންގެ އައުމާއި، ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްތަކާއި، ދައުލަތުގެ ދަރަންޏާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގުޅުންތަކުގެ ހަމަޖެހުމާ ސީދާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ. މި ކަންކަމަށް ރިއާޔަތްކުރާއިރު، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު 20 އިން 22 އޮކްޓޫބަރަށް ޕާކިސްތާނަށް ކުރައްވާ ދަތުރުފުޅަކީ ރައްޔިތުންގެ ފާރަވެރިކަން ބޭނުންވާ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

އޮކްޓޫބަރު 21 ވަނަ ދުވަހު، ރާއްޖެއާއި ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިން ވަނީ ދިފާޢީ ދާއިރާ، ކަނޑުގެ ސަލާމަތް، ސައިބަރ ސެކިއުރިޓީ، ޞިއްޙީ ދާއިރާ، ވައިގެ ދަތުރުފަތުރު އަދި މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަގުފާރިއާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރުން ފަދަ ދާއިރާތަކުން 20 ފަހުމުނާމާ އެއްގައި ސޮއިކުރައްވާފައެވެ.

މި ދަތުރުފުޅަކީ ދެ ޤައުމުގެ ދެމެދުގައި ސިޔާސީ ގުޅުން ޤާއިމުކުރިތާ 60 އަހަރު ފުރުމާ ދިމާކޮށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅެކެވެ. ނަމަވެސް، އެންމެ މުހިންމު ސުވާލަކީ ރާއްޖެއިން ޕާކިސްތާނާއެކު ގުޅުން ބާއްވަންޖެހޭތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯއެއް ނޫނެވެ. ޔަޤީނުންވެސް އެ ގުޅުން ބާއްވަންޖެހެއެވެ. ސުވާލަކީ، އިސްތިރާތީޖީ ގޮތުން ނާޒުކު ދާއިރާތަކުން ގުޅުން ބަދަހިކުރާއިރު، ޤައުމީ މަޞްލަޙަތުތަކާއި، ލިބޭނެ ފައިދާތަކާއި، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަދި ދެފުށް ފެންނަ އުޞޫލުތައް ސަރުކާރުން ކަށަވަރުކޮށްފައި ވޭތޯއެވެ؟

ޚަބަރުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، މި ސޮއިކުރެވުނު އެއްބަސްވުންތަކުގެ ތަފްޞީލެއް މިހާތަނަށް އާންމުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. މި ތަފްޞީލުތައް ހާމަނުކުރުމަކީ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ޤައުމީ ސަލާމަތާއި، އާންމު ޞިއްޙަތާއި، އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީއާ ގުޅުންހުރި 20 އެއްބަސްވުމެއްގައި ސަރުކާރުން ސޮއިކުރިއިރު، އޭގެ ސަބަބުން ޤައުމަށް ވާނެ ގޮތާއި، ބަދަލުގައި ލިބޭނެ އެއްޗަކާއި، ހިނގާނެ ޚަރަދާއި، އަދި ކުރިމަގުގައި އުފުލަންޖެހޭނެ އިލްތިޒާމްތައް އެނގުމަކީ ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤެކެވެ.

އެ މަޢުލޫމާތު ނެތި، މި އެއްބަސްވުންތަކަކީ އިސްތިރާތީޖީ ކާމިޔާބީއެއްތޯ ނުވަތަ ރަނގަޅަށް ދިރާސާނުކޮށް ކުރި ނުރައްކާތެރި ކަމެއްތޯ ވަޒަންކުރުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

މުޢިއްޒުގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު: ގުޅުންތައް އިތުރުކުރުންތޯ ނުވަތަ މިސްރާބެއް ނެތް ދަތުރެއްތޯ؟
ރައީސް މުޢިއްޒު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތީ ރާއްޖޭގެ އިސްތިޤްލާލު ހިމާޔަތްކުރުމަށާއި އިންޑިއާ ސިފައިން ރާއްޖެއިން ބޭލުމުގެ ވަޢުދާއެކުގައެވެ. އިންޑިއާ ސިފައިން ފޮނުވާލުމަށްފަހު، އެ މީހުން އޮޕަރޭޓްކުރި އުޅަނދުތައް ދުއްވަން މިހާރު ތިބީ އިންޑިއާގެ މަދަނީ މީހުންނެވެ.

ނަމަވެސް، މި މައްސަލައިގެ ސަބަބުން، ޖިއޮގްރަފީގެ ގޮތުންނާއި ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ގާތް ދެ ޤައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް އިތުބާރަށް ބުރޫއެރިއެވެ. އިންޑިއާއަކީ ރާއްޖެއަށް ތަރައްޤީގެ އެހީތެރިކަމާއި، މާލީ އެހީއާއި، ޞިއްޙީ ޚިދުމަތާއި، ފަތުރުވެރިކަމުގައި މުހިންމު ބައިވެރިއެކެވެ.

2024 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު މަހު ރައީސް މުޢިއްޒު އިންޑިއާއަށް ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި، އިންޑިއާއިން ވަނީ 400 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ކަރަންސީ ސްވޮޕް އެއްބަސްވުމަކާއި އެހެނިހެން މާލީ އެހީތައް ދީފައެވެ. މިއީ ދެ ޤައުމުގެ ގުޅުން އަލުން އާރާސްތުކުރަން ފެށި ކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ.

ޕާކިސްތާނު ދަތުރުފުޅާއެކު މިހާރު އުފެދޭ ސުވާލަކީ، އިސްލާމްއާބާދާއެކު ބަދަހިކުރާ މި ގުޅުމަކީ އިންޑިއާ ކަނޑުގެ އިސްތިރާތީޖީ ސިޔާސަތުގެ ތެރެއިން ކިހިނެއް ބައްޓަންކުރެވިފައިވާ ކަމެއްތޯއެވެ؟

އިންޑިއާ، ޕާކިސްތާނު، ޗައިނާ، ސައުދީ އަރަބިއްޔާ، ތުރުކީ ނުވަތަ ޔޫއޭއީ ފަދަ ޤައުމުތަކާ ގުޅުން ބޭއްވުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ކުޑަ ޤައުމަކުން އެންމެ ޤައުމަކަށް ބަރޯސާވުން ކުޑަކުރަންޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް، ގުޅުންތައް އިތުރުކުރުމާއި ރަނގަޅު ޕްލޭނެއް އޮތުމަކީ ތަފާތު ދެ ކަމެކެވެ.

ހަރުދަނާ ސިޔާސަތެއްގައި، އެކި ޤައުމުތަކާއެކު ބާއްވާ ގުޅުންތަކުގެ ސަބަބުން އެއްބަސްވުންތަކުގެ މެދުގައި ފުށުއެރުން ނާރާނެކަން ކަށަވަރުކުރަން ޖެހެއެވެ. ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަކީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ކާމިޔާބީއެއް ދެއްކުމަށް ނުވަތަ އަވަށްޓެރި ޤައުމަކަށް ބަރޯސާނުވާކަން ސާބިތުކޮށްދިނުމަށް ކުރާ ކަމަކަށް ވެއްޖެނަމަ، އޭގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވާނެއެވެ.

އިސްތިޤްލާލަކީ ހަމައެކަނި ބައިވެރިން ބަދަލުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ މިނިވަންކަމާއި، ބޭރުގެ ނުފޫޒުތަކުން ސަލާމަތްވުމާއި، ރައްޔިތުންނަށް ފައިދާހުރި ގޮތަށް އެއްބަސްވުންތައް އެކުލަވާލުމެވެ. މުޢިއްޒު ސަރުކާރަށް އޮތް ސުވާލަކީ، އިންޑިއާ، ޕާކިސްތާނު އަދި ޗައިނާއާ އެއްފަހަރާ ގުޅުން ބަދަހިކުރާނެ ސާފު ސިޔާސަތެއް އެބައޮތްތޯ ނުވަތަ މިއީ ވަކިވަކި ކަންކަމުގެ ގޮތުގައި ކުރާ ކަންތައްތަކެއްތޯއެވެ؟

ވިހި ފަހުމުނާމާ: ރައްޔިތުންނަށް ތަފްޞީލު ބޭނުންވާ ސަބަބު
އަދަދުގެ ގޮތުން ގިނަ ފަހުމުނާމާތަކެއްގައި ސޮއިކުރުމަކީ ބޭރުފުށުން ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއްގެ ގޮތުގައި ފެނިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ހަމައެކަނި އަދަދަކުން އޭގެ އަގު ވަޒަނެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. ފަހުމުނާމާ (MoU) އަކީ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ނިޔަތް ހާމަކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ޤާނޫނީ ގޮތުން މަޖުބޫރު އެއްބަސްވުމަކަށް ނުވެދާނެއެވެ.
ޞިއްޙީ ތަޢުލީމު، ތަމްރީނު، މަސްވެރިކަން އަދި ދަނޑުވެރިކަމާއި ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ދާއިރާއިން އެއްބަސްވުންތައް އައުމަކީ ރާއްޖެއަށް ފުރުޞަތުތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް އެހެން ބައެއް ދާއިރާތަކަށް ފާރަވެރިވާންޖެހެއެވެ. ދިފާޢީ އެއްބަސްވުންތަކާއި، ކަނޑުގެ ސަލާމަތާއި، ސައިބަރ ސެކިއުރިޓީ ފަދަ ދާއިރާތަކަކީ ނާޒުކު މަޢުލޫމާތާއި، ޓެކްނިކަލް ނިޒާމުތަކާއި، ދައުލަތުގެ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރއާ ގުޅުންހުރި ކަންކަމެވެ. ސަރުކާރުން މަދުވެގެން އަންނަނިވި ކަންކަން ހާމަކުރަންޖެހެއެވެ.

• ކޮންމެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ފުރިހަމަ އިބާރާތް ނުވަތަ އޭގެ ޚުލާޞާއެއް
• މިއީ ޤާނޫނީ ގޮތުން މަޖުބޫރު އެއްބަސްވުންތަކެއްތޯ؟ ނުވަތަ ނޫންތޯ؟
• މާލީ އިލްތިޒާމްތަކާއި، ލޯނުތަކާއި، ގްރާންޓްތަކުގެ ތަފްޞީލު. 
• މަޢުލޫމާތު ޙިއްޞާކުރުމާއި، އަމިއްލަ ޒާތީ މަޢުލޫމާތާއި، ސައިބަރ ސެކިއުރިޓީއާ ގުޅޭ އުޞޫލުތައް. 
• މި އެއްބަސްވުންތަކުގެ ސަބަބުން ތިންވަނަ ޤައުމަކާއެކު އޮތް ގުޅުމަކަށް ނުވަތަ ސަލާމަތީ ބައިވެރިވުމަކަށް އަސަރުކޮށްފާނެތޯ؟ 

މިއީ ހައްތާވެސް އުފެދޭނެ ސުވާލުތަކެވެ، ވިހި ސޮޔަކީ ވިހި ކާމިޔާބީއެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ކާމިޔާބީ ވަޒަންކުރެވޭނީ ނަތީޖާއިންނާއި، ހިނގާ ޚަރަދުންނާއި، ދިވެހި ދައުލަތް ރައްކާތެރިކުރުމަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުންނެވެ.

ޕާކިސްތާނު އެއްބަސްވުންތަކުގެ ސަބަބުން އިންޑިއާއާއެކު އައު މައްސަލައެއް އުފެދިދާނެތޯ؟
ދިވެހިރާއްޖެއާއި އިންޑިއާއަކީ ޖިއޮގްރަފީގެ ގޮތުން ވަކިނުކުރެވޭނެ ގާތް ދެ ޤައުމެވެ. އިންޑިއާއަކީ ސަރަޙައްދީ ބޮޑު ބާރަކަށްވާއިރު، ޕާކިސްތާނަކީ އިންޑިއާއާ ޒަމާނުއްސުރެ ވާދަވެރިކަމާއި އަދާވާތްތެރިކަން އޮންނަ ޤައުމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ޕާކިސްތާނާއެކު ދިފާޢީ ނުވަތަ ކަނޑުގެ ސަލާމަތާ ގުޅޭ އެއްބަސްވުމެއްގައި ސޮއިކުރުމަކީ އިންޑިއާގެ ސަމާލުކަން ނުހަނު ބޮޑަށް ހުއްޓޭނެ ކަމެކެވެ.

މީގެ މާނައަކީ ރާއްޖެއިން ގުޅުން ބާއްވަންޖެހޭ ޤައުމުތައް އިންޑިއާއިން ކަނޑައެޅުމެއް ނޫނެވެ. ރާއްޖޭގެ ސިޔާދަތީ ބާރުގެ ދަށުން ކޮންމެ ޤައުމަކާއެކުވެސް ގުޅުން ބޭއްވުމުގެ އިޚްތިޔާރު އޮންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ހަރުދަނާ ސަރުކާރަކުން މިފަދަ ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުން އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކުން ދެކޭގޮތް ދުރާލައި ވަޒަންކުރަންވާނެއެވެ.
މިހާތަނަށް ލިބިފައިވާ މަޢުލޫމާތަށް ބަލާއިރު، ޕާކިސްތާނަށް ރާއްޖޭގައި އަސްކަރީ މަރުކަޒެއް ހެދުމުގެ ހުއްދަ ދީފައިވާކަމުގެ އެއްވެސް ހެއްކެއް ނެތެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ތަފްޞީލުތައް ސިއްރުކުރުމަކީ ޝައްކާއި ވަހުމް އުފެދުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ. ސަރުކާރުގެ ޤާބިލުކަން ވަޒަންކުރެވޭނީ ޕާކިސްތާނާއެކު އެއްބަސްވުންތަކުގައި ސޮއިކުރާއިރު، ރާއްޖޭގެ ސަލާމަތާއި އިޤްތިޞާދަށް މުހިންމު އެހެން ގުޅުންތަކަށް ގެއްލުން ނުވާނެގޮތަށް ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުންނެވެ.

ޕާކިސްތާނާއި މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަ: ސަރަހައްދީ ކަންބޮޑުވުމެއް
މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަގުފާރިއަކީ ދެކުނު އޭޝިއާ ސަރަޙައްދަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ނުރައްކަލެވެ. ރާއްޖެއަކީ ޖަޒީރާ ޤައުމަކަށްވެފައި، ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދު ބޮޑުވުމުން މިފަދަ ނުރައްކާތަކަށް ރާއްޖެ ވަރަށް ބޮޑަށް ހުށަހެޅިފައިވެއެވެ.

އދ. ގެ ރިޕޯޓުތަކުން ދައްކާގޮތުގައި އަފްޣާނިސްތާނުން އުފައްދާ މަސްތުވާތަކެތި ޕާކިސްތާނު މަގުން ސްރީލަންކާއާއި ރާއްޖެއަށް އާދެއެވެ. އެހެންކަމުން، ޕާކިސްތާނާއެކު މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް އޮތުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ރަނގަޅު ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މިއީ ހަމައެކަނި ލިޔުމެއްގައި އޮންނަ އެއްޗަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ. މަޢުލޫމާތު ޙިއްޞާކުރާނީ ކޮން އިދާރާތަކެއްގެ މެދުގައިތޯއާއި، އެ މަޢުލޫމާތުގެ ސައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރާނީ ކިހިނެއްތޯ ސަރުކާރުން ބަލަންޖެހެއެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އެހީތެރިކަން ވަޒަންކުރަންވާނީ ލިބޭ ނަތީޖާއަށެވެ.

ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގެ ގޯސް ނިންމުމެއްގެ އަގު އާންމު ރައްޔިތުން އުފުލަންޖެހުން
ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަކީ ހަމައެކަނި ރައީސުންނާއި ވަޒީރުންގެ މެދުގައި ދެކެވޭ ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ. އޭގެ އަސަރު އާންމު ރައްޔިތުންގެ ޖީބަށް ކުރެއެވެ.

• ފަތުރުވެރިކަން: އިންޑިއާއާއެކު އޮންނަ ގުޅުން ގޯސްވެއްޖެނަމަ، އެއަރލައިންތަކަށާއި އިންވެސްޓަރުންނަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރުކޮށް، ފަތުރުވެރިކަމަށް ބުރޫއަރާފާނެއެވެ.
• ކާބޯތަކެއްޗާއި ބޭސް: ރާއްޖެއަކީ ގިނަ ބާވަތްތަކުގެ މުދަލަށް އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކަށް ބަރޯސާވާ ޤައުމެކެވެ. ޚާރިޖީ ގުޅުންތަކަށް އަންނަ ލޮޅުމަކީ މުދަލުގެ އަގު އުފުލި، ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ދަތިވާނެ ކަމެކެވެ.
• ޞިއްޙީ ދާއިރާ: ޕާކިސްތާނާއެކު ވެވުނު ޞިއްޙީ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ދަށުން ގެންނަ ޑޮކްޓަރުންނާއި ދޭ ޚިދުމަތްތަކަކީ ފެންވަރު ރަނގަޅު، އަދި ރައްޔިތުންނަށް އަތްފޯރާ ފަށުގައި ހުންނަ ޚިދުމަތްތަކެއްކަން ސަރުކާރުން ކަށަވަރުކުރަންޖެހެއެވެ.
• ދައުލަތުގެ ދަރަނި: ކޮންމެ އެއްބަސްވުމަކީ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ޚަރަދުތަކެއް ހިނގާނެ ކަމެކެވެ. މިއީ ލޯނެއްގެ ދަށުން ކުރާ ކަމެއްނަމަ، ދިގު މުއްދަތުގައި ރާއްޖޭގެ ދަރަނި އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ.

ސަރުކާރުން ގެންގުޅެނީ ހަރުދަނާ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތެއްތޯ؟
ސަރުކާރަށް ކުރެވޭ ފާޑުކިޔުންތައް ބިނާވާންޖެހޭނީ ހެކީގެ މައްޗަށެވެ. ޕާކިސްތާނާއެކު ގުޅުން ބަދަހިކުރުމަކީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، އިންޑިއާއާއެކު ކުރިން އުފެދުނު ހަމަނުޖެހުންތަކުން ދަސްވި ފިލާވަޅަކީ، ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަކީ ދާޚިލީ ސިޔާސީ މެސެޖުތަކެއް ދޭން ބޭނުންކުރާ ހަތިޔާރަކަށް ހަދައިފިނަމަ އޭގެ ގެއްލުން ބޮޑުވާނެ ކަމެވެ.

ރައްޔިތުން ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތު ވަޒަންކުރާނީ އަންނަނިވި ކަންކަމުންނެވެ:

• އިސްތިރާތީޖީ ހަމަޖެހުން: މި އެއްބަސްވުންތައް ރާއްޖޭގެ މިނިވަން ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަށް ފެތޭގޮތް ސަރުކާރަށް ކިޔައިދެވޭތޯ؟
• ދެފުށް ފެންނަ އުޞޫލު: ރައްޔިތުންނަށާއި މަޖިލީހަށް ފުރިހަމަ މަޢުލޫމާތު ދީފައިވޭތޯ.
• ދޭދޭ ފައިދާ: ރާއްޖެއަށް ލިބޭނީ ކޮން ފައިދާއެއްތޯ އަދި ރާއްޖެއިން ބަދަލުގައި ދޭންޖެހެނީ ކޮން އެއްޗެއްތޯ.
• ރައްކާތެރިކަން: ނާޒުކު އެއްބަސްވުންތަކުގައި ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް އެބަހުރިތޯ.

ރާއްޖެއިން ދުރުވާންވީ ކޮން ކަމަކާ؟
ރާއްޖެއިންވެސް އިންޑިއާއާ ދުރުވުމަކީ މިނިވަންކަން ކަމުގައި ދެކިގެން ނުވާނެއެވެ. އެއް ޤައުމަކަށް ބަރޯސާވުން ހުއްޓާލުމުގެ ނަމުގައި އަނެއް ޤައުމަކަށް ބަރޯސާވުމަކީ ޙައްލެއް ނޫނެވެ. އަދި ޕާކިސްތާނާއެކު ބާއްވާ ގުޅުމަކީ އިންޑިއާއަށް ބިރުދައްކަން ބޭނުންކުރާ އާލާތަކަށް ހަދައިގެން ނުވާނެއެވެ.

ޖަވާބު ބޭނުންވާ، ޖަވާބު ނުލިބި ހުރި ސުވާލުތައް:
ޙަޤީޤީ ތަޙުލީލެއް ކުރުމަށްޓަކައި ސިޔާސީ ބަޔާންތަކުގެ ބޭރުން، އަސްލު ލިޔެކިޔުންތަކަށް ބަލަންޖެހެއެވެ. 2026 އޮކްޓޫބަރުގެ އެއްބަސްވުންތައް ވަޒަންކުރުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ބޭނުންވެއެވެ:

• 20 ފަހުމުނާމާގެ ފުރިހަމަ އިބާރާތަކީ ކޮބައިތޯ؟ އަދި އޭގެ ތެރެއިން ޤާނޫނީ ގޮތުން މަޖުބޫރުވަނީ ކޮން މާއްދާތަކަކަށްތޯ؟
• ދިފާޢީ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ހުއްދަދެވިފައިވަނީ ކޮން ކަންތައްތަކަކަށްތޯ؟ އަދި މަނާކުރެވިފައިވަނީ ކޮން ކަންތައްތަކެއްތޯ؟
• ކަނޑުގެ ސަލާމަތާ ބެހޭ އެއްބަސްވުމުގައި ތަމްރީނު، އާލާތްތައް، މަޢުލޫމާތު ބަދަލުކުރުން ނުވަތަ ފާރަވެރިވުމުގެ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިމެނޭތޯ؟
• ނާޒުކު ސަލާމަތީ މަޢުލޫމާތު ރައްކާތެރިކުރުމަށް ހުރި އުޞޫލުތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟
• މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާ އާންމުކުރާނީ ކިހިނެއްތޯ؟
• ޞިއްޙީ، ވައިގެ ދަތުރުފަތުރު އަދި ސައިބަރ ސެކިއުރިޓީ މަޝްރޫޢުތަކަށް ހިނގާނެ ޖުމްލަ ޚަރަދަކީ ކޮބައިތޯ؟
• މި މަޝްރޫޢުތަކުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުން ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނަގަންޖެހޭތޯ ނުވަތަ ސޮވެރިން ގެރެންޓީ ދޭންޖެހޭތޯ؟
• އެއްބަސްވުމެއް މެދުކަނޑާލަން ނުވަތަ ބާތިލުކުރަން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ އޮތް އުޞޫލަކީ ކޮބައިތޯ؟
• އިންޑިއާއާއެކު މިހާރު އޮތް ގުޅުންތަކަށް މީގެ ސަބަބުން ކުރާނެ އަސަރަކީ ކޮބައިތޯ؟
• މި ކަންކަން މޮނިޓަރ ކުރުމުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ ދައުރަކީ ކޮބައިތޯ؟
• މި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ލިބޭނީ ސިއްރުކުރެވިފައިވާ ލިޔެކިޔުންތައް ހާމަކުރުމުންނެވެ. ޤައުމީ ސަލާމަތަށްޓަކައި ބައެއް މަޢުލޫމާތު ސިއްރުކުރަންޖެހުނު ކަމުގައިވިޔަސް، މަޖިލީހުގެ ކަމާބެހޭ ކޮމިޓީތަކަށް އެ މަޢުލޫމާތު އެނގެންޖެހެއެވެ.
  
  

ޚާރިޖީ މަންޒަރުތަކަށްވުރެ ޤައުމީ މަޞްލަޙަތު އިސްކުރުން
ދިވެހިރާއްޖެއަށް ޕާކިސްތާނާއެކު ގާތްގުޅުމެއް ބޭއްވުމުގެ ފުރިހަމަ ޙައްޤު އެބައޮތެވެ. ހަމައެފަދައިން، އިންޑިއާއާއެކު އޮތް ގުޅުން ހަމަޖެހުމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީވެސް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. މި ދެ ކަމަކީ އެކުއެކީގައި ކުރެވިދާނެ ކަންކަމެވެ.

މައްސަލަ އުފެދެނީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެއްބަސްވުންތަކުގެ އަގާއި، ޚަރަދާއި، އަދި އޭގެ ނަތީޖާ ރައްޔިތުންނަށް ސާފުނުކޮށްދީ، އެއީ ބޮޑު ކާމިޔާބީއެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކަން އުޅުމުންނެވެ. ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ޕާކިސްތާނު ދަތުރުފުޅުން ލިބޭ ފައިދާތައް ވަޒަންކުރެވޭނީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުމުންނެވެ.

ޕާކިސްތާނަކީ މަސްތުވާތަކެތީގެ މަގުތަކުގައި އޮތް ޤައުމަކަށްވާތީ، އެކަމުގައި ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް ބޭނުންވެއެވެ. ނަމަވެސް މީގެ މާނައަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކަކީ ގޯސް ތަންތަން ކަމުގައި ބެލުމެއް ނޫނެވެ. ހަމައެހެންމެ، ޕާކިސްތާނާއެކު ގުޅުން ބޭއްވުމަކީ އިންޑިއާ-ރާއްޖެ ގުޅުން ގޯސްވާނެ ކަމުގެ ހެއްކެއްވެސް ނޫނެވެ. މި ހުރިހާ ކަމެއް ނިންމަންޖެހޭނީ ހެކީގެ މައްޗަށެވެ.

ރައްޔިތުން މިއަދު އެދެނީ ސާފު ބަހުން ކަންކަން އޮޅުންފިލުވައިދިނުމަށެވެ. ސޮއިކުރީ ކޮން އެއްޗެއްގައިކަމާއި، ލިބޭނީ ކޮން އެއްޗެއްކަމާއި، އަދި ދައްކަންޖެހޭނީ ކޮން އަގެއްކަން ސަރުކާރުން ބުނެދޭންޖެހެއެވެ.

ރައީސް މުޢިއްޒުގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު ކާމިޔާބުތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ނިންމާނީ އިސްލާމްއާބާދުން ލިބުނު މަރުޙަބާއަކުން ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެ ނިންމުންތަކުގެ ސަބަބުން ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމަށް އަންނަ ހެޔޮ ބަދަލަކުންނެވެ. އެއްބަސްވުންތައް ހާމަކޮށް، މިނިވަންކަމާއެކު ވަޒަންކުރެވެންދެން، މި ސުވާލު އޮންނާނީ ޖަވާބު ނުލިބިއެވެ: ސަރުކާރުން މި ވަރުގަދަކުރީ ރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަންތޯ ނުވަތަ ރައްޔިތުންނަށް ބުނެނުދީ އައު ނުރައްކާތަކަކަށް ޤައުމު ހުށަހެޅީތޯއެވެ؟ މިއީ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ޖަވާބު ލިބެންޖެހޭ މުހިންމު ސުވާލެކެވެ.