​ބަރަކާތްތެރި ރަމަޟާން މަހަކީ ހަމައެކަނި އަޅުކަމުގެ މަހެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިސްލާމީ އުންމަތުގެ ހިތްވަރާއި، ދުނިޔޭގެ ޗާާޓަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނުވި ތާރީޚީ ކާމިޔާބީތަކުގެ މަހެވެ. މީގެ ތެރެއިންވެސް، މީލާދީން 711 ވަނަ އަހަރު (ހިޖުރައިން 92 ވަނަ އަހަރު) ހިނގައިދިޔަ ގުއަޑަލެޓް ހަނގުރާމަ (Battle of Guadalete) އަކީ މެދުޒަމާނުގެ ޔޫރަޕްގެ މޫނުމަތި މުޅިން ބަދަލުކޮށްލި، އަދި އޭގެ ނުފޫޒު މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ދެމިގެންވާ ވަރުގަދަ ހާދިސާއެކެވެ.

ބަލިކަށިވެފައިވާ ރަސްކަމަކާއި އުފެދެމުން އައި ބާރެއް
އޭރުގެ އައިބީރިއަން ޕެނިންސިއުލާ (މިއަދުގެ ސްޕެއިން އަދި ޕޯޗުގަލް) އޮތީ ވިސިގޯތިކް (Visigoths) ދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަމުގެ ދަށުގައެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 300 އަހަރުގެ މި ރަސްކަން، މުސްލިމުން އެ ސަރަހައްދަށް ދިޔައިރު އޮތީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބައިބައިވެފައެވެ.

ދާޚިލީ ހަމަނުޖެހުން: އޭރުގެ ރަސްގެފާނު ރޮޑެރިކް (Roderic) ވެރިކަމަށް އައީ އޭގެ ކުރިން ހުރި ވިޓިޒާ ރަސްގެފާނުގެ އާއިލާއާ ދެމެދު އުފެދުނު ބޮޑު ކޯޅުމެއްގެ ތެރެއިންނެވެ. މި ބައިބައިވުމުގެ ސަބަބުން ގައުމުގެ އެތެރޭގެ ބާރު އޮތީ ކެނޑިފައެވެ.

އިސްލާމީ ފުޅާވުން: ހަމަ އެ ވަގުތު، އުތުރު އެފްރިކާގައި އުމަވީ ޚިލާފަތުގެ ބާރު އޮތީ ގަދަވެފައެވެ. މަޝްހޫރު ގަވަރުނަރު މޫސާ އިބްނު ނުޞައިރު ވަނީ ޓެންޖިއާގެ ގަވަރުނަރުކަމަށް، ހިތްވަރުގަދަ އަދި އުކުޅުވެރި ކޮމާންޑަރެއް ކަމަށްވާ ޠާރިޤް އިބްނު ޒިޔާދު އައްޔަންކުރައްވާފައެވެ.

ތާރީޚީ ރިވާޔަތްތަކުގައިވާ ގޮތުން، ވިސިގޯތިކް ރަސްކަމުގެ ދަށުގައި އޮތް ސެއުޓާގެ ކައުންޓް ޖޫލިއަން، ރޮޑެރިކް ރަސްގެފާނާ މެދު އޮތް ޒާތީ ހަސަދައެއްގެ ސަބަބުން، މުސްލިމުންނަށް ކަނޑު ހުރަސްކުރުމަށް ބޭނުންވާ އުޅަނދުފަހަރާއި ޖާސޫސީ މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިނެވެ.

ޖަބަލް ޠާރިޤް: އުންމީދުގެ ފަރުބަދަ
711 ވަނަ އަހަރުގެ ރަމަޟާން މަހުގެ ތެރޭގައި، ޠާރިޤް އިބްނު ޒިޔާދު ގާތްގަނޑަކަށް 7,000 ސިފައިންގެ ލަޝްކަރަކާއެކު އުތުރު އެފްރިކާގެ އައްސޭރިން ފުރައިގެން ޔޫރަޕަށް ދަތުރުކުރިއެވެ. އޭނާ ފޭބި އުސް ފަރުބަދައަށް އޭނާގެ ނަމާ ގުޅުވައިގެން "ޖަބަލް ޠާރިޤް" އޭ ކިޔުނެވެ. މިއަދު މުޅި ދުނިޔެ އެތަނަށް ކިޔަނީ ޖިބްރޯލްޓާ (Gibraltar) އެވެ.

ބުނެވޭ ގޮތުގައި، އެއްގަމަށް ފޭބުމަށްފަހު ޠާރިޤް އޭނާގެ އުޅަނދުފަހަރުތަކުގައި އަލިފާން ޖައްސައި އަންދާލުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ. މިއީ އޭނާގެ ސިފައިންގެ ހިތްތަކުގައި "ކާމިޔާބީ ނުވަތަ ޝަހީދުވުން" ނޫން އެހެން އެއްވެސް އިޚްތިޔާރެއް ނެތްކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށެވެ. އޭނާ ދެއްވި މަޝްހޫރު ތަޤުރީރުގައި ވިދާޅުވިއެވެ: "އޭ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ފިލައިގެން ދާނީ ކޮންތާކަށް ހެއްޔެވެ؟ ފަހަތުގައި އޮތީ ކަނޑެވެ. ކުރިމަތީގައި އޮތީ ދުޝްމަނުންނެވެ."

ގުއަޑަލެޓް ކޯރު ކައިރީގައި ހިނގި ވަރުގަދަ ކުރިމަތިލުން
ކިންގް ރޮޑެރިކް، އޭނާގެ ބިޔަ ލަޝްކަރާއިގެން (ބައެއް ރިވާޔަތްތަކުގައި 100,000 ސިފައިން) ދެކުނަށް ދަތުރުކޮށް، މުސްލިމުންގެ ކުޑަ ލަޝްކަރާ ބައްދަލުކުރިއެވެ. ހަނގުރާމަ ހިނގީ 19 ޖުލައި 711 ގައެވެ.

ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި ވިސިގޯތިކް ލަޝްކަރުގެ ތެރޭގައި އޮތް ބައިބައިވުން ފެންމަތިވިއެވެ. ކުރީގެ ރަސްގެފާނު ވިޓިޒާގެ އާއިލާއަށް ތާއީދުކުރާ ފަރާތްތަކުން، ރޮޑެރިކަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެ، ހަނގުރާމައިގެ މުހިންމު ވަގުތެއްގައި މައިދާން ދޫކޮށް ދިޔައެވެ. މުސްލިމުންގެ އަސްވާރުންގެ ހަލުވި ހަމަލާތަކާއި، ސިފައިންގެ މެދުގައި އޮތް ވަރުގަދަ އަޒުމުގެ ސަބަބުން، ވިސިގޯތިކް ލަޝްކަރު ބަލިވެ، ރޮޑެރިކް ރަސްގެފާނު މަރުވިއެވެ.

އަލް-އަންދަލުސް: ޔޫރަޕްގެ އިލްމީ މަރުކަޒު
މި ކާމިޔާބީއަށްފަހު، މުސްލިމުން ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު މުޅި އައިބީރިއަން ޕެނިންސިއުލާ ފަތަޙަކުރިއެވެ. މި ސަރަހައްދަށް ދެވުނު ނަމަކީ "އަލް-އަންދަލުސް" އެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން:

1. އިލްމީ ގޮތުން ކުރިއެރުން: ކޯޑޯބާ އާއި ޓޮލެޑޯ ފަދަ ސިޓީތައް ވެގެންދިޔައީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މީހުން އައިސް ކިޔަވާ އިލްމީ މަރުކަޒުތަކަށެވެ. މެޑިސިން، އެސްޓްރޯނޮމީ، އަދި ހިސާބު އިލްމުގައި މުސްލިމުން އާ ހޯދުންތައް ހޯދިއެވެ.

2. އިމާރާތްކުރުމުގެ ފަންނު: މިއަދުވެސް ސްޕެއިނަށް ޒިޔާރަތްކުރާ މީހުން ހައިރާންކޮށްލާ ފަދަ ބިނާތައް (މިސާލަކަށް: އަލްހަމްބްރާ ގަނޑުވަރު) ބިނާކުރެވުނީ މި ދުވަސްވަރުއެވެ.

3. އަދުލުވެރިކަން: މުސްލިމުންގެ ވެރިކަމުގައި ނަޞާރާއިންނާއި ޔަހޫދީންނަށް އެމީހުންގެ ދީނީ މިނިވަންކަން ލިބި، އެކި ދީންތަކުގެ މީހުން ސުލްހަވެރިކަމާއެކު އުޅުނު "ރަންޒަމާނެއް" ގާއިމުވިއެވެ.

ގުއަޑަލެޓް ހަނގުރާމައަކީ، މަދު ބައެއް ނަމަވެސް އިޚްލާޞްތެރި އަޒުމަކާއެކު ނިކުމެއްޖެނަމަ، ބޮޑެތި ބާރުތަކުގެ މައްޗަށް ކުރި ހޯދިދާނެކަމުގެ ދިރިހުރި މިސާލެކެވެ. ރަމަޟާން މަހުގެ ބަރަކާތާއެކު އައި މި ފަތަޙައަކީ އިސްލާމީ ތާރީޚުގެ އެންމެ ފަޚުރުވެރި އެއް ބާބެވެ.