ފުރުޞަތުތަކާއި ހަލަބޮލިކަން ލާމެހިފައި އޮތް 19 ވަނަ ގަރުނުގެ އެމެރިކާގެ ބިމުން، ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރީގެ އޮނިގަނޑު ދާއިމީކޮށް ބަދަލުކޮށްލާނެ ތަޞައްވުރަކާއެކު ޝަޚުޞިއްޔަތެއް ފާޅުވިއެވެ. ޖޯން ޑީ. ރޮކްފެލަރ އަކީ ހަމައެކަނި ތެލުގެ ސިނާޢަތުގައި ކާމިޔާބީ ހޯދި މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ވަނީ ނުހަނު ފުރިހަމަ އަދި ބާރުގަދަ ކޮންޓްރޯލް ނިޒާމެއް ފަރުމާކޮށްފައެވެ. މިއީ ޒަމާނީ ކޯޕަރޭޝަންތަކުގެ ނަމޫނާއަކަށް ވެގެންދިޔަ ނިޒާމެކެވެ. އޭނާގެ ކުރިއެރުމަކީ އިއްތިފާގަކުން ވީކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހިސާބުޖެހިފައިވާ، އަދަބުވެރި، އަދި ހުއްޓުމެއްނެތް ބުރަ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާއެވެ.

ބުކްކީޕަރަކުން ސިނާއީ ބާނީއަކަށް

ރޮކްފެލަރގެ ކުރީގެ ދިރިއުޅުމުން އޭނާ ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން ބޮޑު އެމްޕަޔަރެއް ހިންގާނެ ކަމުގެ މާބޮޑު އިޝާރާތެއް ނުފެނެއެވެ. އާދައިގެ ބުކްކީޕަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ފަށައި، އޭނާ ވަނީ މާލީ އަދަބުވެރިކަމުގައި ނާދިރު މާހިރުކަމެއް ހޯދާފައެވެ. އެގޮތުން ޚަރަދުތައް ބެލެހެއްޓުމާއި، ބޭކާރު ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމާއި، އަދި ފައިދާގެ މިންވަރު ނުހަނު ބާރަށް ދެނެގަތުމުގެ ހުނަރު އޭނާ ދަސްކުރިއެވެ.

1860 ގެ އަހަރުތަކުގައި ތެލުގެ ސިނާޢަތުގެ ފައިދާގައި އެހެން މީހުން އަވަސް އަވަހަށް ބައިވެރިވަމުން ދިޔައިރު، ރޮކްފެލަރ ދުށީ މިއަށްވުރެ ފުން މާނައެކެވެ. އަސްލު ބާރު އޮތީ ތެޔޮ ނެގުމަކު ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ތެޔޮ ސާފުކުރުމާއި، ބާޒާރަށް ތެޔޮ ފޮނުވާ މަގުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގައެވެ. މި ވިސްނުމަކީ އޭނާގެ އެމްޕަޔަރުގެ ބިންގަލެވެ.

'ސްޓޭންޑަޑް އޮއިލް' އުފެދުން

1870 ވަނަ އަހަރު ރޮކްފެލަރ 'ސްޓޭންޑަޑް އޮއިލް' ކުންފުނި އުފެއްދިއެވެ. މި ކުންފުންޏަކީ ކުޑަދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާގެ ހަކަތައިގެ ދާއިރާގައި ގަދަވެގަތް ކުންފުންޏެކެވެ. އެ ޒަމާނުގެ އާދައިގެ ވިޔަފާރިތަކާ ޚިލާފަށް، ސްޓޭންޑަޑް އޮއިލް ބިނާވެފައިވަނީ އެއްކޮށްލުމާއި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ދިގު މުއްދަތުގެ ތަޞައްވުރެއްގެ މައްޗަށެވެ.

ރޮކްފެލަރ ބޭނުންކުރީ ނުހަނު ނަތީޖާ ނެރެދޭ، ނަމަވެސް ބަހުސް އުފެދޭ އުކުޅުތަކެކެވެ:
- ހޮރިޒޮންޓަލް އިންޓަގްރޭޝަން: ވާދަވެރި ކުންފުނިތައް ގަނެލައިގެން ބާޒާރުގައި ހުރި ބައިބައިވުންތައް ނައްތާލުން.
- އިކޮނޮމީސް އޮފް ސްކޭލް: މަސައްކަތުގެ ހަލުވިކަމާއި މިންވަރު އިތުރުކޮށްގެން ޚަރަދު ކުޑަކުރުން.
- ސްޓްރެޓީޖިކް އެލަޔަންސް: ރޭލުވޭތަކާއެކު ފައިދާހުރި އެއްބަސްވުންތައް ގާއިމުކުރުން.
ދިހަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ސްޓޭންޑަޑް އޮއިލް އިން އެމެރިކާގައި ތެޔޮ ސާފުކުރާ މިންވަރުގެ ބޮޑުބައި ކޮންޓްރޯލް ކުރިއެވެ. އަދި ހަލަބޮލި ސިނާޢަތެއް އެއް މަރުކަޒަކުން ހިންގާ ނިޒާމީ މަސައްކަތަކަށް ބަދަލުކޮށްލިއެވެ.

ތެލުގެ ކަރުހާނާއެއް ދައްކުވައިދޭ އޭއައި ތަސްވީރެއް

ނިޒާމު މުށުތެރެއަށްލުން: އިންޓަގްރޭޝަންގެ ބާރު
ރޮކްފެލަރ ތަފާތުވަނީ ހަމައެކަނި ފުޅާވުމަކުން ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މުޅި ނިޒާމު ފުރިހަމައަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުންނެވެ. ތެލުގެ އިގްތިޞާދުގެ ކޮންމެ މުހިންމު ފަށަލައަކަށް އޭނާގެ އަތް ފޯރުވިއެވެ:
1- އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ލޮޖިސްޓިކްސް.
2- ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމު (ރޭލުވޭތަކާއި ހޮޅިލައިންތައް).
3- ރައްކާކުރުމާއި ބެހުމުގެ އޮނިގަނޑު.

މި މޮޑެލްއަކީ މިހާރު 'ވާޓިކަލް އިންޓަގްރޭޝަން' ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ މޮޑެލްއެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސްޓޭންޑަޑް އޮއިލްއަށް އެހެން ކުންފުނިތަކަށްވުރެ އަގުހެޔޮކޮށް އަދި ހަރުދަނާކޮށް މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ކުންފުންޏެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި އިކޯސިސްޓަމެކެވެ.

އާންމުންގެ ނުރުހުމާއި ގަވާއިދުތައް އުފެދުން
ރޮކްފެލަރގެ މި ބާރުވެރިކަން މީހުންނަށް ނުފެނިއެއް ނުދިޔައެވެ. ސްޓޭންޑަޑް އޮއިލްގެ ބާރު ގަދަވަމުން ދިޔަވަރަކަށް އާންމުންގެ ކަންބޮޑުވުން އިތުރުވިއެވެ. މިއީ މޮނޮޕޮލީއެއް (އެއްބަޔަކު ބާޒާރު ކޮންޓްރޯލްކުރުން) ކަމަށާއި، އަދުލުވެރި ނޫން އަގުތަކެއް ކަމަށް ބުނެ ފާޑުކިޔުންތައް އަމާޒުވިއެވެ.

އިންވެސްޓިގޭޓިވް ޖާނަލިޒަމްގެ ސަބަބުން މިކަންކަން ހާމަވެ، ކުންފުނިތަކުގެ ބާރު ހުންނަންޖެހޭ މިންވަރާ ބެހޭގޮތުން ގައުމީ ބަހުސެއް އުފެދުނެވެ.

1911 ގެ ބައިބައިވުން: އިގްތިޞާދީ ތާރީޚުގެ މުހިންމު ނުކުތާއެއް

އާންމުންގެ ނުރުހުން ބޮޑުވެ، 1911 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ތާރީޚީ ނިންމުމެއް ނިންމިއެވެ. ސްޓޭންޑަޑް އޮއިލް އިން 'އެންޓި-ޓްރަސްޓް' ގާނޫނުތަކާ ޚިލާފުވެފައިވާތީ، އެ ކުންފުނި ވަކިވަކި މިނިވަން ކުންފުނިތަކަކަށް ބަހާލުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

މިއީ އެމެރިކާގެ އިގްތިޞާދީ ސިޔާސަތަށް އައި ބޮޑު ބަދަލެކެވެ. މޮނޮޕޮލީތައް ހުއްޓުވުމުގައި ސަރުކާރުގެ ދައުރު މިއާއެކު ކަނޑައެޅިގެން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް ތާރީޚީ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ، މި ބަދަލާއެކުވެސް ރޮކްފެލަރގެ އަމިއްލަ މުއްސަނދިކަން އިތުރުވެގެން ދިޔަކަމެވެ. އަލަށް އުފެދުނު ކުންފުނިތަކުގައި އޭނާގެ ހިއްސާގެ އަގު އުފުލި، ދުނިޔޭގައި އުފެދުނު އެންމެ މުއްސަނދި އެކަކަށް އޭނާ ވެގެންދިޔައެވެ.

ޒަމާނީ ކޯޕަރޭޓް ބާރުގެ އޮނިގަނޑު

ރޮކްފެލަރގެ ނުފޫޒު ތެލުގެ ދާއިރާއަށްވުރެ މާ ދުރަށް ފޯރާފައިވެއެވެ. އޭނާގެ އުކުޅުތަކުގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި ވިޔަފާރިތައް ހިންގާ ގޮތް ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ.

އޭނާގެ ތަރިކައިގެ މުހިންމު ބައިތަކަކީ:
- މަރުކަޒީ ކޯޕަރޭޓް އޮނިގަނޑުތައް.
- ހަރުދަނާކަމަށް ބިނާވެފައިވާ މެނޭޖްމަންޓް ނިޒާމުތައް.
- ކުރު މުއްދަތުގެ ފައިދާއަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތުގެ ސްޓްރެޓީޖިކް ބާރުވެރިކަމަށް އިސްކަންދިނުން.

މިއަދު ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ކުންފުނިތައް ކަމަށްވާ ސައުދީ އަރަމްކޯ، އެމެޒޯން، އަދި އެޕަލް ފަދަ ކުންފުނިތަކުންވެސް ރޮކްފެލަރގެ މި އުޞޫލުތައް ބޭނުންކުރެއެވެ.

ބާރުވެރިކަމުގެ ދިގު ކުޅިގަނޑު
ޖޯން ޑީ. ރޮކްފެލަރގެ ވާހަކައަކީ ހަމައެކަނި މުއްސަނދިކަން އެއްކުރުމުގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތަޞައްވުރާއި، އަދަބުވެރިކަމާއި، އަދި ރޭވުންތެރިކަމާއެކު ބާރު ބިނާކުރުމުގެ ދިރާސާއެކެވެ.

އޭނާއަށް އެނގުނު އެއް ހަގީގަތަކީ، ދާއިމީ ބާރުވެރިކަން ލިބެނީ ހަލުވިކަމަކުން ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ވަގުތާއެކު ނިޒާމުތައް ކޮންޓްރޯލް ކޮށްގެންނެވެ.

ގަރުނަކަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ފަހުންވެސް، އޭނާގެ މޮޑެލް އަންނަނީ ސިނާޢަތްތަކާއި، އިގްތިޞާދުތަކާއި، އަދި ކެޕިޓަލިޒަމްގެ އަސްލު ބައްޓަން ކުރަމުންނެވެ.

މަސްދަރުތައް (References)
1. ތާރީޚީ އަދި ބަޔޮގްރަފީ މަޞްދަރުތައް
ޗަރނޯ، އާރލް (1998). ޓައިޓަން: ދަ ލައިފް އޮފް ޖޯން ޑީ. ރޮކްފެލަރ، ސީނިއަރ. ވިންޓޭޖް ބުކްސް. (މިއީ ރޮކްފެލަރގެ ހަޔާތާއި ސްޓޭންޑަޑް އޮއިލް އުފެދުނު ގޮތުގެ އެންމެ ފުރިހަމަ އެއް ދިރާސާއެވެ.)
ޓާބެލް، އައިޑާ އެމް. (1904). ދަ ހިސްޓްރީ އޮފް ދަ ސްޓޭންޑަޑް އޮއިލް ކޮމްޕެނީ. (މިއީ އިންވެސްޓިގޭޓިވް ޖާނަލިޒަމްގެ ތެރެއިން ކުންފުނީގެ މަސައްކަތްތައް ހާމަކުރި އަސްލު މަޞްދަރެވެ.)

2. އިގްތިޞާދީ އަދި ސިނާޢީ މަޞްދަރުތައް
ޔާގިން، ޑެނިއަލް (1991). ދަ ޕްރައިޒް: ދަ އެޕިކް ކުއެސްޓް ފޯ އޮއިލް، މަަނީ، އެންޑް ޕަވަރ. ސައިމަން އެންޑް ޝޫސްޓަރ. (ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސިނާޢަތް ބައްޓަންވުމުގައި ރޮކްފެލަރގެ ދައުރު މި ފޮތުގައި ތަފްޞީލުކޮށްދެއެވެ.)

ޔޫ.އެސް ސުޕްރީމް ކޯޓް (1911). ސްޓޭންޑަޑް އޮއިލް ކޯ. އޮފް ނިއު ޖާޒީ ވީ. ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް (221 U.S. 1). (ކުންފުނި އުވާލުމަށް ނެރުނު ތާރީޚީ ޙުކުމުގެ ރަސްމީ ރެކޯޑް.)

3. ކޯޕަރޭޓް ސްޓްރެޓަޖީއާ ގުޅޭ މަޞްދަރުތައް
ޗޭންޑްލަރ، އަލްފްރެޑް ޑީ. (1977). ދަ ވިޒިބަލް ހޭންޑް: ދަ މެނޭޖީރިއަލް ރިވޮލިއުޝަން އިން އެމެރިކަން ބިޒްނަސް. ހާވާޑް ޔުނިވަރސިޓީ ޕްރެސް. (މަޒުމޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ 'ވާޓިކަލް އިންޓަގްރޭޝަން' އާއި 'އެފިޝަންސީ' އާ ގުޅޭ އިގްތިޞާދީ ތިއަރީތައް.)