ރާއްޖޭގެ މާލީ ނިޒާމުގެ މައިބަދައަކީ ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް (ބީއެމްއެލް) ކަމަށް ވީނަމަވެސް، ފަހަކަށް އައިސް އެ ބޭންކުން ގެންގުޅޭ ޑޮލަރު ސިޔާސަތުތަކަކީ އާންމުންގެ ބޮލުގެ ރިހުމަކަށް ވެއްޖެއެވެ. ބީއެމްއެލް ޑޮލަރު ސިޔާސަތަށް ގެންނަ ކުއްލި ބަދަލުން ރައްޔިތުންނަށް ލިބެނީ މާޔޫސްކަމެވެ.

"ލިމިޓް އިތުރުކުރީ" އޭ ބުނެ ބޮޑެތި ސުރުޚީތަކާއެކު އިޢުލާންކުރާ ކޮންމެ ބަދަލެއްގެ ފަހަތުގައި ވަނީ ކަސްޓަމަރުން އިތުރަށް އޮޅުވާލާ، މާލީ ގޮތުން ދަތިކުރުވާ އުސޫލުތަކެކެވެ. މިއީ ހަގީގަތުގައި އިގްތިސާދީ މަޖުބޫރުކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ކަސްޓަމަރުންގެ އިތުބާރަށް ކުރެވޭ ފުރައްސާރައެއް ހެއްޔެވެ؟

ބީއެމްއެލް އެކައުންޓް ހޯލްޑަރުންނަށް މިއަދު ކުރިމަތިވެފައިވަނީ ބަޔާންކުރަން ދަތި، ހިތްދަތި އުނދަގޫތަކެކެވެ. ބޭންކަކީ އަމާނާތްތެރިކަމާއެކު މީހުންގެ ފައިސާ ރައްކާކޮށްދޭ ތަނަކަށް ވީއިރު، އެ ފައިސާ ބޭނުންކުރުމުގައި މިއަދު އޮތީ ބިރުވެރިކަމެކެވެ.

އޮންލައިން ވިޔަފާރިއަށް ހަރުކަށި ހުރަސްތައް

މިހާރު އަމަލުކުރަމުންދާ އުސޫލުގެ ދަށުން، މަހަކު އެންމެ 30 އޮންލައިން މުޢާމަލާތް ކުރެވޭ ގޮތަށް ހެދުމަކީ ޒަމާނީ ދިރިއުޅުމަށް އެޅުނު ވަރަށް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ. ކުދިކުދި މުދާ (މިސާލަކަށް ފޮތް، އަންނައުނު، ނުވަތަ ކުދި އިލެކްޓްރޯނިކް ސާމާނު) އޮންލައިންކޮށް ގަންނަ ފަރާތްތަކާއި، ކުދި ވިޔަފާރިވެރިންނަށް މިއީ ބޮޑު ތަކުލީފެކެވެ. ލިމިޓުގައި ޑޮލަރު ހުރި ނަމަވެސް، މުޢާމަލާތުގެ އަދަދު ހަމަވުމުން ކާޑު ބްލޮކްވުމަކީ ކަސްޓަމަރުންނަށް ގަބޫލުކުރަން ދަތި، އަދި އެއްވެސް މާލީ ބުއްދިއަކަށް ފެންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ.

30 ޕަސެންޓްގެ ފީ 

ޓޭމޫ، ޝީއިން، އަދި އަލީއެކްސްޕްރެސް ފަދަ އާންމުކޮށް ދިވެހިން ބޭނުންކުރާ ސައިޓްތަކުން ކުރާ ވިޔަފާރިން %30 ފީއެއް ނެގުމަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ވޮލެޓުން ފޭރުމެވެ. މިއީ "ޑޮލަރު ނެތިގެން" ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ބުންޏަސް، ހަގީގަތުގައި މިއީ ލިމިޓް ދިނުމަށްފަހު، އެ ފައިސާގެ ބޮޑު ބައެއް ބޭންކަށް ނަފާގެ ގޮތުގައި ނަގާ އުސޫލެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ތަކެތީގެ އަގު ބޮޑުވެ، އާންމު ފަރުދުންގެ މާލީ ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެއެވެ.

ޒާތީ މައުލޫމާތާއި އިމިގްރޭޝަން ޑޭޓާގެ ނުރައްކާ

ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ކާޑު ބޭނުންކުރެވެނީ އިމިގްރޭޝަންގެ ޓްރެވަލް ޑޭޓާއަށް ބަލައިގެން ކަމަށް ބުނުމަކީ ކަސްޓަމަރުންގެ "ޕްރައިވެސީ" ނުވަތަ ޒާތީ މިނިވަންކަމަށް އަރައިގަތުން ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ. ބޭންކު އެކައުންޓުގައި ހުރި އަމިއްލަ ފައިސާ ބޭނުންކުރުމަށް، އުޅޭ ނޫޅޭ ތަން ބޭންކަށް އެނގެން ޖެހުމަކީ ޑިމޮކްރެޓިކް މުޖުތަމައެއްގައި ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ މާލީ މުޢާމަލާތްތަކުގެ މައްޗަށް ދައުލަތާއި ބޭންކުން ހިންގާ ނޭދެވޭ ކޮންޓްރޯލެކެވެ.

ލިމިޓްގެ ތާރީޚީ ސަކަރާތް، އޮޅުވާލުމުގެ ސިލްސިލާއެއް

ކޮވިޑް-19 ގެ ކުރިން ދުވާލަކު 600 ޑޮލަރު ބޭނުންކުރެވުނު އުފާވެރި ޒަމާން މިހާރު ވަނީ ހިތްދަތި ހަނދާނަކަށް ވެފައެވެ. އޭގެ ފަހުން ފެނިގެންދިޔައީ ބޭންކުގެ އިތުބާރު ވެއްޔާ މޮޑެވިގެންދިޔަ މަންޒަރުތަކެވެ.

2024 ގެ "މާލީ ބަޣާވާތް": އޮގަސްޓް 2024 ގައި ކުއްލިއަކަށް ލިމިޓް ކަނޑާލުމާއި، އޭގެ ފަހުން އުފެދުނު ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމަކީ ބީ.އެމް.އެލްގެ ތާރީޚުގައި ލިޔެވުނު ކަޅު ސޮފުހާއެކެވެ.

ދަރިވަރުންގެ ލިމިޓް: "1,200 ޑޮލަރަށް އިތުރުކުރި" ކަމަށް ބުނެ އިއުލާން ކުރި ނަމަވެސް، އޭގެ ތެރޭގައި ހުރި ހަރުކަށި އުސޫލުތަކުގެ ސަބަބުން ބޭރުގައި ކިޔަވާ ކުދިންނަށް ވަނީ މާލީ ގޮތުން ބޮޑެތި ތަކުލީފުތަކެއް އުފުލަން ޖެހިފައެވެ.

"އިތުރުކުރުން" ނުވަތަ "ބަހާލުން": ފެބްރުއަރީ 2026 ގައި ކްރެޑިޓް ކާޑު ލިމިޓް އިތުރުކުރި ކަމަށް ބުންޏަސް، ލިމިޓް ދެބަޔަކަށް (އޮންލައިން އަދި ޕީ.އޯ.އެސް) ބަހާލުމުން، ގިނަ މީހުންނަށް ކުރިން ލިބުނު ފަސޭހަވެސް ވަނީ ގެއްލިފައެވެ.

ހައްލު ހޯދަން އެހެން މަގުތަކެއް

ބީއެމްއެލްގެ އިހާނެތި ސިޔާސަތުތަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި، ކަސްޓަމަރުން މިހާރު ދަނީ އެހެން ބޭންކުތަކާއި މާލީ ވަޞީލަތްތަކަށް މިސްރާބު ޖަހަމުންނެވެ.

ބީ.އެމް.އެލް ކްރެޑިޓް ކާޑު (ވަގުތީ ފަރުވާއެއް)

މިއީ މިވަގުތު އޮތް އެންމެ ފަސޭހަ މަގު ކަމަށް ބައެއް މީހުން ދެކެއެވެ. %30 ގެ ފީ ނުނެގި ނަމަވެސް، މިއީ ދަރަންޏަށް ފައިސާ ނެގުމެވެ. އިންޓްރެސްޓުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ވިޔަފާރިކުރާ ވަގުތުން ފައިސާ ދެއްކުމަކީ ބުއްދިވެރި ގޮތެކެވެ. ނަމަވެސް، މިއީ އެންމެންނަށް ލިބޭނެ ފުރުސަތެއް ނޫނެވެ.

މޯލްޑިވްސް އިސްލާމިކް ބޭންކް

އެމްއައިބީ އަކީ މިހާރު ގިނަ ބައެއްގެ އުއްމީދެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ޑޮލަރު އެކައުންޓެއް އޮވެއްޖެނަމަ، އެތަނުގެ ޕްލެޓިނަމް ކާޑުން ދުވާލަކު 10,000 ޑޮލަރާ ހަމައަށް ވިޔަފާރިކުރެވެއެވެ. މިއީ އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ހިންގާ ބޭންކަކަށް ވުމުން، "ރިބާ" އިން ސަލާމަތްވާން އެދޭ މީހުންނަށް އޮތް އެންމެ ރަނގަޅު ހައްލެވެ.

ކޮމާޝަލް ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް

ސީބީއެމް އަކީ ވެސް އިތުބާރު ހުރި ނިޒާމެއް ގެންގުޅޭ ބޭންކެކެވެ. އެތަނުގެ ކްރެޑިޓް ކާޑު ލިމިޓަކީ 750 ޑޮލަރެވެ. ބީ.އެމް.އެލް އާ ތަފާތުކޮށް، މީގެ ލިމިޓް އާވަނީ ކޮންމެ މުޢާމަލާތަކަށް 31 ދުވަސް ހަމަވުމުންނެވެ. މިއީ ބައެއް މީހުންނަށް އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވީނަމަވެސް، ސިޔާސަތުތައް ސާފުވުމަކީ ލިބޭ ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެކެވެ.

ބޭނުންވަނީ ތެދުވެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަން

ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދީ ހާލަތު ހުރި ގޮތުން ޑޮލަރު ހިފެހެއްޓުމަކީ މުހިންމު ކަމެއްކަން ކަސްޓަމަރުން ގަބޫލުކުރެއެވެ. ގައުމުގެ ދަރަނި ދެއްކުމަށާއި، ތެލާއި ކާބޯތަކެތި އިމްޕޯޓްކުރުމަށް ޑޮލަރު ބޭނުންވާކަން އެންމެންނަށްވެސް އެނގެއެވެ. ނަމަވެސް، ކަސްޓަމަރުންގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަކުވާއަކީ ބޭންކުގެ ނިންމުންތަކުގައި ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއް ނެތުމެވެ.

ލިމިޓް އިތުރުކުރި ކަމަށް ބުނެފައި، އެކި ކަހަލަ "ބޮޅުތައް" ނުވަތަ "ކަނޑުތައް" މެދުވެރިކޮށް ޚަރަދުކުރުން ދަތިކުރުމަކީ ބޭންކަށް އޮތް އިތުބާރު މުޅިން ގެއްލޭ ކަމެކެވެ. ބީއެމްއެލް އިން ކަސްޓަމަރުންނަށް ކަންކަން އޮޅުންފިލުވައިދޭން ޖެހެނީ ތެދުވެރިކަމާއެކުގައެވެ.

ކަސްޓަމަރުން މިއަދު އެދެނީ ހަމައެކަނި ޑޮލަރަކަށް ނޫނެވެ. އެމީހުން އެދެނީ ބޭންކުގެ ފަރާތުން އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި، ތެދުވެރިކަމާއި، އަދި ދެފުށް ފެންނަ ސިޔާސަތުތަކަކަށެވެ. ބީއެމްއެލްގެ ޑޮލަރުގެ މި "މުޖުރާ" ނުވަތަ "ކުޅިވަރު" މިހާރުން މިހާރަށް ހުއްޓާލައި، ރައްޔިތުންނަށް ފަސޭހަވާނެ ދެމެހެއްޓެނިވި އަދި އިންސާފުވެރި ހައްލެއް ބޭނުންވެއެވެ. ބޭންކެއްގެ އެންމެ ބޮޑު ރައުސްމާލަކީ ކަސްޓަމަރުންގެ އިތުބާރެވެ. އެ އިތުބާރު ގެއްލިއްޖެ ނަމަ، ކިތަންމެ ބޮޑު އިމާރާތެއް ހުއްޓަސް އެއީ ހުސް ތަނެކެވެ.