ދިވެހިރާއްޖެ މިއަދު މިވަނީ ނާޒުކު ހަތަރު އަނގޮޅިއެއްގަ އެވެ. މި ހިނގާ ސިޔާސީ ދައުރުގެ މެދަށް އެޅުނުއިރު، ފުރިހަމަ އިސްލާޙީ ބަދަލުތަކާއި، ދެގޮތެއްނުވެ ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ކަންކަން ހިންގުމާއި، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ފުދުންތެރި ޤައުމެއް ބިނާކުރުމަށް ވީ ފޮނި ވަޢުދުތައް ވަނީ ހިތި ޙަޤީޤަތަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. އެއީ: ޑިމޮކްރަސީ ފަހަތަށް ދިއުމާއި، ދަޢުލަތުގެ މުއައްސަސާތައް ބާރުގެ ދަށަށް ގެންދިއުމާއި، އަދި އިހުނަށްވުރެ ބޮޑަށް ސިއްރުވެރިވެފައިވާ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތެކެވެ.

ފަހަކަށް އައިސް މުޅި ޤައުމުން ފެނިގެންދިޔަ އިޝާރާތްތަކުން ޚާއްޞަކޮށް ވޯޓުފޮށިން ރައްޔިތުން އިއްވި ސާފު ނޫނެކޭ ބުނުމުގެ އަޑުން ދައްކުވައިދެނީ، ވެރިކަމުގައި ތިބި ފަރާތްތަކުން ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމުގައި ހުރި ބާގަނޑުތަކުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގަމުންދާކަން ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ފަހުމްވަމުން އަންނަކަމެވެ. މިއީ، ވެރިކަން ހިންގާ ބާރުގެ ނާޖާއިޒު ނުފޫޒާއި، ނިޒާމީ ކޮރަޕްޝަނާއި، އަދި ޚާރިޖީ ގޮތުން އެޅުނު ނުރަނގަޅު ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ޤައުމު މި ނުރައްކާތެރި މަގަށް ވާސިލުވި ގޮތް ފުންކޮށް ދިރާސާކުރަންވީ ވަގުތެވެ.

1. ޑިމޮކްރަސީ ފަހަތަށް ދިއުމާއި މުއައްސަސާތަކުގެ ބާގަނޑުތަކުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނެގުން
މި ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުގެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ، އެކެއްގެ މައްޗަށް އަނެކަކު ފާރަވެރިވުމާއި ބާރުތައް ވަކިކުރުމުގެ ނިޒާމު ހިމޭންކަމާއެކު، ނިޒާމީ ގޮތެއްގައި ރޫޅާލުމެވެ. މިނިވަން މުއައްސަސާތައް ވަރުގަދަކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ވެރިކަންކުރާ ފަރާތްތަކުން ވަނީ ޤާނޫނީ ބާގަނޑުތައް ހަތިޔާރަކަށް ހަދައި، ބާރުތައް އެއްކޮށް މުށުތެރެއަށް ލާފައެވެ.

އެންޓި-ޑިފެކްޝަން މަޅި: ހަރުކަށި އެންޓި-ޑިފެކްޝަން ޤާނޫނުތަކުގެ ފަދަ ހުރަސްއަޅާ ޤާނޫނީ ފިޔަވަޅުތައް ފާސްކޮށްގެން، ސަރުކާރުން ވަނީ އެތެރޭގެ ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކުގެ އަޑުކަނޑުވާލަން މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ. އަދި ގޮނޑި ގެއްލިދާނެކަމުގެ ބިރު ދައްކައިގެން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންނަކީ ހަމައެކަނި ސަރުކާރުން ބޭނުންވާ ގޮތަށް ރުހުންދޭ ބަޔަކަށް ބަދަލުކޮށްލާފައެވެ.

ފާރަވެރިވުމުގެ ނިޒާމު ބަލިކަށިކުރުން: ޝަރުޢީ ދާއިރާއާއި، އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނާއި، އަދި އެންޓި-ކޮރަޕްޝަން އިދާރާތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް މިނިވަން މުއައްސަސާތަކަށް އޮތް ޕްރެޝަރު ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. މުހިންމު މަޤާމުތަކަށް މީހުން ޢައްޔަންކުރުން ސިޔާސީކޮށްފައިވާ މިންވަރު ބޮޑުވެ، ޑިމޮކްރަސީގެ މި މުހިންމު ތަނބުތައް ވަނީ ހަމައެކަނި ވެރިކަން ހިންގާ ބާރުގެ ރުހުން ތަންފީޒުކުރާ ތަންތަނަށް ވެއްޓިފައެވެ.

މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމުގެ އަޑު ކަނޑުވާލުން: ތަޙުޤީޤީ ނޫސްވެރިކަމަށާއި އޮންލައިން ޚިޔާލުފާޅުކުރުންތަކަށް މީގެ ކުރިން ނުދެކޭ ފަދަ ފިއްތުންތަކާ ވަނީ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. ދީނީ ނުވަތަ އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމުގެ ނާޒުކުކަން ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ނަމުގައި، ރެގިއުލޭޓަރީ އިދާރާތަކުން ވަނީ މިނިވަން މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމްތަކަށް އަމާޒުކޮށް ފިޔަވަޅު އަޅަން ފަށާފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބިރުވެރި މާޙައުލެއް އުފެދި، ޢާންމު ޒިންމާދާރުކުރުވުމުގެ ފުރުޞަތުތައް ދަނީ ހަނިވަމުންނެވެ.

2. ކޮރަޕްޝަންގެ ކާރިސާ: ނިޒާމީ ބަލިކަށިކަމާއި އަދަބެއް ނުލިބި ސަލާމަތްވުން
ވެރިކަން ހިންގުމުގެ މަޝްރޫޢުތަކަކީ ހާމަކަން ބޮޑު ޑިޖިޓަލް އައު ފެށުމެއްގެ ގޮތުގައި ބޮޑެތި ވާހަކަތަކުން ސިފަކުރި ނަމަވެސް، ބިމުގެ ޙަޤީޤަތުން ފެންނަނީ ހުއްޓުމެއްނެތް ކޮރަޕްޝަނާއި މާލީ ސިއްރުވެރިކަމުގެ ވާހަކައެކެވެ.

ޒިންމާދާރުކުރުވުން ހުއްޓުމަކަށް އައުން: ޓްރާންސްޕޭރެންސީ އިންޓަނޭޝަނަލްގެ މިންގަނޑުތަކުންނާއި އެތެރޭގެ ފާރަވެރި ޖަމާޢަތްތަކުން އަދިވެސް ފާހަގަކުރަމުން ދަނީ ނިޒާމުގައި އަށަގެންފައިވާ ފުން ބަލިކަށިކަންކަމެވެ. ވެރިކަމުގެ ހުވާކުރުމުގެ ބަޖެޓުން ފެށިގެން ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކުގެ (އެސް.އޯ.އީ) ބޮޑެތި ކޮންޓްރެކްޓްތަކާ ހަމައަށް، ދަޢުލަތުގެ ބޮޑެތި ފައިސާތައް ދަނީ ވާދަވެރި ބީލަމުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް، ސިޔާސީ ވަފާތެރިންނާއި ކެމްޕޭނަށް ޚަރަދުކުރި ފަރާތްތަކުގެ އަތްމައްޗަށެވެ.

ގެއްލުނު މުދާ އަނބުރާ ހޯދުމުގެ ކުލަނެތް ހުވަފެން: ދަޢުލަތުގެ ޚިޔާނާތްތައް ފުރިހަމައަށް ތަޙުޤީޤުކުރާނެ ކަމަށް ވީ ވަޢުދަކީ ހުސް ޝިޢާރަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ. އަނބުރާ ހޯދުމަށް ކަނޑައެޅުނު ރައްޔިތުންގެ އެތައް މިލިއަން ފައިސާއެއް އަދިވެސް ނުހޯދިވާއިރު، އަދަބު ލިބެނީ ދަށު ފަންތީގެ ބިއުރޮކްރެޓިކް ކުދި މުވައްޒަފުންނަށެވެ. އަދި މަތީ ފަންތީގެ ބާރުގަދަ ވެރިން ތިބެނީ އެއްވެސް އަދަބެއް ނުލިބި ރައްކާތެރިކަމުގައެވެ. ދައުލަތުގެ ނުފޫޒު ބޭނުންކޮށްގެން އުފައްދާފައިވާ ވިއުގަތައް: އިންތިޚާބުތަކާ ދިމާކޮށް ދައުލަތުގެ ވަސީލަތްތަކާއި، ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތަކުގެ ވަޒީފާތަކާއި، އަދި ކުއްލިއަކަށް އިއުލާނުކުރާ ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ސިޔާސީ ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަމުންދެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ހަރަކާތްތަކާއި ދައުލަތުގެ އިދާރީ ހިންގުމާ ދެމެދު އޮންނަންޖެހޭ އިމުގެ ބޯޑަރު ވަނީ ފުސްވެގެން ގޮސްފައެވެ.

3. ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަށް އެރި ލޮޅުންތައް: ސިޔާދަތާއި ސްޓްރެޓެޖިކް އަމާޒު ގެއްލުން
ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ޖިއޮގްރަފީ ގޮތުން ނާޒުކު އަދި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން އެހެން ޤައުމުތަކަށް ބަރޯސާވާންޖެހޭ ޤައުމަކަށް ބޭނުންވަނީ ވަރަށް ހިކުމަތްތެރި، ދުރާލާ ވިސްނައިގެން އެކަށައަޅާފައިވާ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތެކެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރުގެ ސަރުކާރުން ވަނީ އެއް ސްޓްރެޓެޖިކް ގޯހުން އަނެއް ގޯހަށް ވެއްޓި، ޒަމާންވީ ގުޅުންތަކަށް ގެއްލުންދީ، ކޮންމެހެން އުފައްދަން ނުޖެހޭ ޚާރިޖީ ނުތަނަވަސްކަން އުފައްދާފައެވެ.

ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަށް އަންނަ ކުއްލި ބަދަލުތައް: ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު ބޭނުންކުރެވެމުން ދަނީ ދުރު މުސްތަޤްބަލުގެ ޤައުމީ މަސްލަޙަތަށް ވުރެ ބޮޑަށް، އެތެރޭގެ ސިޔާސީ މަންފާއަށްޓަކައި ދައްކާ ދަޅައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދެޤައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ގުޅުންތަކަށް އަންނަ ހަމައެއްލަމައެއް ނެތް ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބައިވެރިންގެ މެދުގައި ނުތަނަވަސްކަން އުފެދި، އެތައް އަހަރަކުން ބިނާކުރި އިތުބާރު ވަނީ ގެއްލިފައެވެ.

ޖިއޯޕޮލިޓިކްސްގެ ސަބަބުން އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ނާޒުކު ފައްތަރަކަށް ދިއުން: ތަރައްޤީއާއި އިޤްތިޞާދީ މުހިންމު ބައިވެރިންނާ އޮތް ގުޅުން ކަނޑާލުމުގެ ސަބަބުން، ސަރުކާރުން ވަނީ ޤައުމުގެ މާލީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ވިއުގަ ނުރައްކަލަށް ހުށަހަޅާފައެވެ. ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުތަކުގައި ކަންކަން ހިންގުމަށްޓަކައި ލަފާކުރަން އެނގޭ ފަދަ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތެއް ބޭނުންވާއިރު، މިހާރު ގެންގުޅޭ ސިޔާސަތުގެ ސަބަބުން ބޭރުގެ އިޤްތިޞާދީ އެހީތެރިކަމަށް އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންވެފައިވާ ދަނޑިވަޅުގައި ރާއްޖެ އެކަހެރިވެގެންދިއުމުގެ ބިރު އެބައޮތެވެ.

ދުރު މުސްތަޤްބަލުގެ ސްޓްރެޓެޖިކް މިނިވަންކަން ގެއްލުން: ޤައުމީ ސިޔާދަތާ ގުޅޭގޮތުން ދައްކާ ވާހަކަތަކާއި، ފަރުދާގެ ފުރަގަހުގައި ހިންގާ ނުސާފު މުޢާމަލާތްތަކާ ދެމެދު ބޮޑެތި ފުށުއެރުންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބޭރުގެ އެހީގައި ހިންގާ އުމްރާނީ ބޮޑެތި އެއްބަސްވުންތަކާއި، ދިގު މުއްދަތުގެ މާލީ ޒިންމާތަކާ ގުޅޭގޮތުން ރައްޔިތުން ތިބީ އަނދިރީގައެވެ.

4. ހަޤީޤީ އިޞްލާޙަކަށް ގޮވާލުން
ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިޚާބުތަކުގެ ތާރީޚީ ނަތީޖާތަކުންނާއި، އަމިއްލަ އެދުމަށްޓަކައި ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ގެންނަން އުޅުނު އިޞްލާޙުތަކަށް ރައްޔިތުން ސާފުކޮށް 'ނޫނެކޭ' ބުނުމުން ދޭހަވަނީ، ފެންމަތީގެ ދަޅަތަކަށް ދެން ރައްޔިތުން ނުހެއްލޭނެ ކަމެވެ.

ވެރިކަން ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ބާރުތައް އެއްކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ދަޑުވެރިންނާއި، މަސްވެރިންގެ އަދި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގަ އުޅޭ ދިވެހިރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުން ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމާއި، ތަކެތީގެ އަގުބޮޑުވުން ކޮންޓްރޯލްކުރުމާއި، ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރުމާއި، އަދި ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއިން ޚަރަދުކުރާ ކޮންމެ ރުފިޔާއަކީ އާންމު މަސްލަޙަތަށް ޚިދުމަތްކުރާ އެއްޗެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމެވެ. ކުރިމަތިވަމުން އަންނަ އިޤްތިޞާދީ އަދި ޑިމޮކްރެޓިކް ކާރިސާއިން ޤައުމު ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި، ޚުދުމުޚުތާރު ވިސްނުންތައް ދޫކޮށްލުމަށާއި، ކޮރަޕްޝަނަށް މަގުފަހިވާ ޤާނޫނީ ލޯވަޅުތައް ބަންދުކުރުމަށާއި، އަދި އެތެރޭގެ ވެރިކަން ހިންގުމަށާއި ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަށް އަދުލުވެރިކަމާއި ނަޒާހަތްތެރިކަން އަލުން ގެންނަން ސަރުކާރަށް މަޖުބޫރެވެ.