މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން އިޤްތިޞާދުގައި ދައުރުވާ ބޭރު ފައިސާއާއި ދައުލަތަށް ލިބޭ ދެމެހެއްޓެނިވި އާމްދަނީ އިތުރުވެގެންދާނެ ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ މިއީ ރާއްޖެ އިޝްތިހާރުކުރުމާއި ފަތުރުވެރިން ގެނައުން އުނދަގޫވެ، އަގުބޮޑުވެގެންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، ހީނަރުވަމުންދާ ވަސީލަތްތަކެއް ބަހާލުމަށް ކުރެވޭ ވަގުތީ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟

ހަޤީޤީ މައްސަލައެއް؛ ނަމަވެސް ނުރައްކާތެރި ފިޔަވަޅެއް
ރަސްމީ ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް އިތުރު ޑޮލަރު ވަންނަންޖެހޭ ކަމާމެދު ދެބަސްވުމެއް ނެތެވެ. ޒަރޫރީ މުދާ އެތެރެކުރާ ފަރާތްތަކަށާއި އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ބޭރު ފައިސާ ހޯދުމަށް ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެފައިވާއިރު، ދައުލަތުން އަދާކުރަންޖެހޭ ބޭރުގެ މާލީ އިލްތިޒާމްތައް ވެސް ބޮޑެވެ. އެހެންކަމުން، ރަސްމީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ޑޮލަރު ލިބޭނެ މަގު ފަހިކުރުމަކީ މުހިންމު ސިޔާސަތެކެވެ. މައްސަލައަކީ މަޤްޞަދެއް ނޫނެވެ؛ މައްސަލައަކީ އެކަމަށް ބޭނުންކުރާ އުސޫލުތަކަކީ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރިތައް ހިންގުމުގެ ޙަޤީޤީ ބައްޓަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެން އެކުލަވާލާފައިވާ އުސޫލުތަކަކަށް ނުވުމެވެ.
ރިސޯޓަކުން ޖުމްލަ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި ބޮޑު ޢަދަދެއް ހާމަކުރި ނަމަވެސް، އެ އާމްދަނީގެ ބޮޑު ބަޔަކީ ޑޮލަރުން ދައްކަންޖެހޭ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތަކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބޭރުގެ ލޯނުތަކާއި، ތެލާއި، އިމްޕޯޓްކުރާ ކާބޯތަކެއްޗާއި މުދަލާއި، އިންޝުއަރެންސާއި، ޓެކްނޮލޮޖީގެ އިތުރުން ބައިނަލްއަޤުވާމީ މާކެޓިންގއާއި ޓްރެވަލް އޭޖެންޓުންގެ ކޮމިޝަން ހިމެނެއެވެ. ޖުމްލަ އާމްދަނީއަކީ ސާފު ފައިދާއެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން، އެއްވެސް ތަފާތުކުރުމެއް ނެތި ވަކި އިންސައްތައެއް މާރުކުރަން މަޖުބޫރުކުރުމުން އެކި ވިޔަފާރިތަކަށް ކުރާނީ އެކި އަސަރެވެ. ދަރަނި ކުޑަ، ދުވަސްވީ ވިޔަފާރިތަކަށް މިކަން ތަޙައްމަލު ކުރެވުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، އަލަށް ފަށައިގަންނަ އަދި ބޮޑެތި ލޯނުތައް ދައްކަންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް މާލީ ބޮޑު ދަތިކަމަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭނެއެވެ.

ރިސޯޓަކުން ރަސްމީ ރޭޓުގައި ޑޮލަރު ދިވެހި ރުފިޔާއަށް މާރުކުރުމަށްފަހު، އެ ތަނުގެ ޒަރޫރީ ޚަރަދުތައް ކުރުމަށްޓަކައި އަނެއްކާވެސް ބޭރު ފައިސާ ގަންނަން ޖެހިއްޖެނަމަ، އޭގެ ސަބަބުން އުފެދެނީ އިތުރު ޚަރަދުތަކެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން އިޤްތިޞާދަށް އާ ބޭރު ފައިސާއެއް ނުވަދެއެވެ؛ އޭގެ ބަދަލުގައި ދަތިކަން އެހެން ދިމާއަކަށް ބަދަލުވެ، ވިޔަފާރީގެ ހިންގުމުގެ ޚަރަދު އިތުރުވެގެންދަނީއެވެ.

މާރުކުރުމުގެ އުސޫލު ބައްޓަންކުރަންވާނީ ސާފު ޑޮލަރުގެ މިންވަރަށް ބަލައިގެން
އެންމެ މުހިންމު ނުކުތާއަކީ ޖުމްލަ އާމްދަނީއާއި، ވިޔަފާރީގެ ޚަރަދުތައް ކެނޑުމަށްފަހު ހަޤީޤަތުގައި ބޭނުންކުރަން ހުންނަ ޑޮލަރުގެ ފަރަޤު ދެނެގަތުމެވެ. ސިޔާސަތުތައް ބައްޓަންކުރަންވާނީ އެންމެ މަތީ އާމްދަނީއަށް އެކަނި ބަލައިގެންނެއް ނޫނެވެ. އަދި ކީއްހެއްޔެވެ؛ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ބޭރުގެ ޚަރަދުތައް ކެނޑުމަށްފަހު ސާފުކޮށް ބާކީ ހުންނަ ބޭރު ފައިސާގެ މިންވަރަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ. ރިސޯޓުތަކުން ބޮޑެތި ޚަރަދުތަކެއް ޑޮލަރުން ކުރަންޖެހޭކަމާއި، ވަކި އުސޫލެއް ހުރިހާ ތަނަކަށް އެއްވަރަކަށް މަޖުބޫރުކުރުމުން ބައެއް އޮޕަރޭޓަރުންނަށް ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވާނެކަމުގެ އިންޒާރު މޯލްޑިވްސް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީ (މަޓީ) އިން ވެސް ވަނީ ދީފައެވެ.
ހަރުދަނާ ނިޒާމެއްގައި، ކަށަވަރުކުރެވިފައިވާ ދަރަނި އަދާކުރުމާއި، ތެލާއި، ދަތުރުފަތުރާއި، އަސާސީ އިމްޕޯޓްތަކާއި، ބޭރުގެ މުވައްޒަފުންގެ މުސާރައާއި، މާކެޓިންގ ޚަރަދުތައް ބަލައިގަންނަންވާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ފަތުރުވެރިކަމުގެ އާމްދަނީ މޫސުމަށް ބިނާވާތީ، އަހަރީ އެވްރެޖަށް ބެލުމުގެ ލުއިފަސޭހަކަން ވެސް ދޭންޖެހެއެވެ. މިފަދަ ޙަޤީޤަތްތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް އުސޫލުތައް އެކުލަވާލައިފިނަމަ، ވިޔަފާރިތަކުން މުދާ ފޯރުކޮށްދޭ ފަރާތްތަކަށް ފައިސާ ދެއްކުމާއި، ތަންތަން މަރާމާތުކޮށް ބެލެހެއްޓުމާއި، ދަރަނި އަދާކުރުމުގައި ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހޭނެއެވެ.

ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ޓްރެވަލް ޓެކްސްގެ އަސަރާއި އޭގެ ނުރައްކާ
ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ވިޔަފާރިތަކަށް %17 ގެ ޓޫރިޒަމް ގުޑްސް އެންޑް ސާވިސަސް ޓެކްސް (ޓީ-ޖީއެސްޓީ) ތަޢާރަފުކުރުމަކީ މުޅި ޗުއްޓީ ޕެކޭޖުގެ އަގުން ނެގޭ ޓެކްސްއެއްގެ ގޮތުގައި ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދެކުނަސް، ޓެކްސް ނެގޭ ޙަޤީޤީ ޢަދަދު ބިނާވަނީ ގާނޫނީ އޮނިގަނޑާއި ހިސާބުކުރާ އުސޫލުތަކަށެވެ. އެގޮތުން ގިނަ އޭޖެންސީ މޮޑެލްތަކުގައި ޓެކްސް އަމާޒުވަނީ ބޭރުގެ ވިއްކާ ފަރާތުގެ ފައިދާގެ މިންވަރަށެވެ.

މި އިސްލާޙުގެ ސަބަބުން ވިޔަފާރީގެ ނުރައްކާތައް މުޅިން ނެތިގެންނެއް ނުދެއެވެ. ޓުއަރ އޮޕަރޭޓަރުންނާއި ބުކިންގ ޕްލެޓްފޯމްތަކުން މި އާ ޤަވާޢިދުތަކަށް އަހުލުވެރިވެ، ރަޖިސްޓްރީވެ، އެމީހުންގެ ސިސްޓަމްތައް ބަދަލުކޮށް، ރާއްޖޭގެ ޓެކްސް އިދާރާގެ އޮޑިޓްތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހެއެވެ. ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކަށް މިކަން ކުރެވުނު ނަމަވެސް، ކުދި އަދި މެދުފަންތީގެ އެޖެންޓުންނަށް މި އިދާރީ ޚަރަދުތައް ރާއްޖެ ވިއްކައިގެން ލިބޭ ފައިދާއަށްވުރެ ބޮޑުވެދާނެއެވެ.

އޭބީޓީއޭ (ABTA) އާއި އީސީޓީއޭއޭ (ECTAA) ފަދަ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން އިތުރު ވަގުތާއި ސާފު އުސޫލުތަކަކަށް އެދިފައިވަނީ މި ސަބަބަށްޓަކައެވެ. މި ފަރާތްތަކަކީ ހަމައެކަނި ފައިދާ ނަގާ ބައެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ މާކެޓިންގއަށް ޚަރަދުކޮށް، ފްލައިޓް ޝެޑިއުލްތައް ކަށަވަރުކޮށް، ދިވެހިރާއްޖެއަށް ފަތުރުވެރިން ގެނައުމުގެ ޑިމާންޑް އުފައްދައިދޭ މައިގަނޑު ބައިވެރިންނެވެ. ރާއްޖޭގެ ޗުއްޓީ ވިއްކުމަކީ އިދާރީ ގޮތުން ބުރަ އަދި ޤާނޫނީ ގޮތުން ނުތަނަވަސް ކަމަކަށް ވެއްޖެނަމަ، އެ ފަރާތްތަކުގެ އިޝްތިހާރުކުރުމުގެ ބަޖެޓުތައް ސަރަޙައްދީ އެހެން ވާދަވެރި މަންޒިލްތަކަށް ބަދަލުކޮށްލުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ.

ފަތުރުވެރިކަމުގެ ވާދަވެރިކަމަކީ ޤައުމީ އިޤްތިޞާދުގެ މައިބަދަ
ފަތުރުވެރިކަމަކީ އިޤްތިޞާދުގެ އެހެނިހެން ދާއިރާތަކާ ވަކިން އޮތް ސިނާއަތެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޤައުމަށް ބޭރު ފައިސާ ވަންނަ މައިގަނޑު ވަސީލަތެވެ. އަދި ދައުލަތުގެ ޓެކްސް އާމްދަނީއާއި، ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތަކާއި، ދަތުރުފަތުރާއި، މުޅި އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތަކުގެ ބިންގަލެވެ. އެހެންކަމުން، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތުގެ ވާދަވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަކީ ޤައުމީ އިޤްތިޞާދީ ރައްކާތެރިކަމާ ސީދާ ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ.

ސިނާއަތުގެ ދުޅަހެޔޮކަން ވަޒަންކުރަންވާނީ ހަމައެކަނި ރާއްޖެ އަންނަ ފަތުރުވެރިންގެ ޢަދަދަށް ބަލައިގެންނެއް ނޫނެވެ. ސިޔާސަތު އެކުލަވާލާ ފަރާތްތަކުން ކޮޓަރިތައް ފުރޭ މިންވަރާއި (އޮކިއުޕެންސީ)، އެވްރެޖް ޑެއިލީ ރޭޓް (އޭޑީއާރު)، ފަތުރުވެރިޔަކު ހޭދަކުރާ މިންވަރާއި، ރާއްޖޭގައި މަޑުކުރާ މުއްދަތާއި، ކުރިއަށް ހުރި ބުކިންގްތަކުގެ އިތުރުން އެއާލައިންތަކުގެ ސީޓު ކެޕޭސިޓީއަށް ވެސް ފުންކޮށް ބަލަންޖެހެއެވެ. ވިޔަފާރިތަކުގެ ފައިދާއާއި އިޤްތިޞާދަށް ވަންނަ ބޭރު ފައިސާ ދަށްވަމުންދާއިރު ވެސް، ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިންގެ ޢަދަދު އިތުރުވެދާނެއެވެ. އަސްލު މިންގަނޑަކީ ލިބޭ އާމްދަނީގެ ފެންވަރާއި އޭގެ ސާފު މަންފާއެވެ.

ސެޕްޓެމްބަރު މަހުގެ ފުރަތަމަ 14 ދުވަހު 64,992 ފަތުރުވެރިން އައިސްފައިވާއިރު، މިއީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އެ މުއްދަތުގައި އައި 66,561 ފަތުރުވެރިންނާ އަޅާބަލާއިރު %2.4 ގެ ދަށްވުމެކެވެ. މިއީ ސަމާލުވާންޖެހޭ އިންޒާރެކެވެ. ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދީ މަސްރަޙު އޮތް ނާޒުކު ގޮތުން، ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއްވެސް އަޅަންވާނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ދިރާސާކޮށް ވިސްނުންތެރިކަމާއެކުގައެވެ.

"ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިޔާސަތަކީ ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ ސިޔާސަތެވެ. ރާއްޖެ އިޝްތިހާރުކުރުމަށާއި، ވިޔަފާރިތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ހިންގުމަށާއި، އަލުން އިންވެސްޓްކުރުމަށް އޮތް ޤާބިލުކަން ބަލިކަށިވެއްޖެނަމަ، އޭގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ މުޅި އާމްދަނީގެ ބިންގާ ގުޑައިގެންދާނެއެވެ."

ބޭރު ދުނިޔޭގެ ނުތަނަވަސްކަމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ޚަރަދުތައް އުފުލުން
ދިވެހިރާއްޖެއަކީ ބޭނުންކުރާ ހުރިހާ މުދަލެއްހެން އިމްޕޯޓްކުރާ، އަދި ވައިގެ މަގާއި ކަނޑުގެ ދަތުރުފަތުރަށް ފުރިހަމައަށް ބަރޯސާވާ ޤައުމެކެވެ. މެދުއިރުމައްޗާއި ބައިނަލްއަޤުވާމީ ވައިގެ ސަރަޙައްދުތަކާއި ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ މަގުތަކަށް ކުރިމަތިވާ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ތެލުގެ އަގާއި، މުދާ އުފުލުމުގެ އަގު (ފްރައިޓް)، އިންޝުއަރެންސް އަދި ދަތުރުފަތުރުގެ ޚަރަދުތައް އެއްފަހަރާ އުފުލިގެންދެއެވެ. މީގެ ސީދާ ނޭދެވޭ އަސަރު ރިސޯޓުތަކުގެ ކަރަންޓު އުފެއްދުމަށާއި، ލޯންޗާއި ސީޕްލޭންގެ ދަތުރުތަކަށާއި، ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތަކަށް ކުރެއެވެ.

އާންމު ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތަކާއި، ކާބޯތަކެއްޗާއި، ޔުޓިލިޓީ ޚަރަދުތަކަށް ވެސް މި ބުރަ ފޯރައެވެ. ރިސޯޓުތަކަށް މި ޚަރަދުތަކުގެ ބައެއް ވަގުތީ ގޮތުން ހިފަހައްޓައިލެވުނު ނަމަވެސް، ދިގު މުއްދަތަކަށް އެކަން ދެމެހެއްޓުމަކީ މުސްތަޙީލު ކަމެކެވެ. މިއީ އިތުރު މާލީ ބުރަތައް ވިޔަފާރިތަކަށް ޖެއްސުމުގެ ބަދަލުގައި، ސަރުކާރުގެ އެތެރޭގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތެރެއިން ލުއިފަސޭހަތަކާއި ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ.

ދަރަނި އަދާކުރެވޭނީ ޑޮލަރު ލިބޭ މައި ވަސީލަތް ރައްކާތެރިކޮށްގެން
ދައުލަތުގެ ދަރަންޏާއި ބޭރުގެ މާލީ އިލްތިޒާމްތައް އަދާކުރުމަކީ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. ބައިނަލްއަޤުވާމީ މާލީ އިދާރާތަކުން ވަނީ ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވާ މާލީ އެހީތެރިކަމުގެ ބޮޑުކަމާއި، ރަސްމީ ރިޒާވް ދަށްވުމާއި، ފަތުރުވެރިކަމަށް އަންނަ ލޮޅުންތަކުގެ ސަބަބުން އިޤްތިޞާދު ނާޒުކު ފައްތަރަކަށް ވެއްޓިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ތަކުރާރުކޮށް ދީފައެވެ. ދަރަނި އަދާކުރުމަކީ ލާޒިމު ކަމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެއްވެސް ޕްލޭނެއް ނެތި ކުއްލިއަކަށް ޓެކްސްތަކާއި ފީތައް ބޮޑުކުރުމަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި މާލީ އިސްލާޙަކަށް ނުވާނެއެވެ.

ދާއިމީ ހައްލަކީ ދައުލަތުގެ ބޭކާރު ޚަރަދުތައް ކުޑަކުރުމާއި، ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ދެފުށް ފެންނަ އުސޫލުން އިސްކަންދީގެން ހިންގުމާއި، ސަރުކާރު ހިއްސާވާ ކުންފުނިތައް ހަރުދަނާކުރުމާއި، ދަރަނި ރީސްޓްރަކްޗަރކޮށް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ބެލެހެއްޓުމެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓެކްސް އިދާރާގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށް، ރަސްމީ ބޭރު ފައިސާގެ ބާޒާރު ފުޅާކުރުމެވެ. ދަރަނި ދައްކަންޖެހޭ ކޮންމެ ދަނޑިވަޅެއްގައި ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތަށް ކުއްލި މާލީ މަޖުބޫރިއްޔާތުތައް ކުރިމަތިކުރުވާނަމަ، އިންވެސްޓަރުން ރާއްޖެއާމެދު ދެކޭ އިތުބާރު ގެއްލިގެންދާނެއެވެ.

އިންވެސްޓަރުންގެ އިތުބާރު ބިނާވަނީ ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށް
ޤަވާޢިދުތަކަކީ ދުރާލާ ލަފާކުރެވޭ، ފަންނީ ދިރާސާތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ، އަދި އަހުލުވެރިވުމަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތު ލިބޭ އެއްޗެއްނަމަ، އިންވެސްޓަރުންނާއި ވިޔަފާރިތަކުން އެކަންކަން ފުރިހަމައަށް ބަލައިގަންނާނެއެވެ. އިތުބާރު ގެއްލިގެންދަނީ ކުއްލިކުއްލިއަށް އަދި މަޝްވަރާއެއް ނެތި ސިޔާސަތުތައް ބަދަލުކުރުމުންނެވެ.
އިޤްތިޞާދީ ހަޤީޤަތްތަކާއި، ސިޔާސީ ނުވަތަ އިޝްތިހާރުކުރުމުގެ މެސެޖުތަކުގެ ތަފާތު ދެނެގަތުން މުހިންމެވެ. މިސާލަކަށް ހަލާލް ފަތުރުވެރިކަން ކުރިއެރުވުމަކީ ރަނގަޅު ވިސްނުމަކަށް ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެފަދަ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދަންވާނީ ހަމައެކަނި ޝިޢާރުތަކަކުން ނޫނެވެ. ބައިނަލްއަޤުވާމީ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ ސެޓްފިކޭޝަން ދިނުމާއި، ވަކިކުރެވިފައިވާ ބަދިގެތަކާއި، ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ މުވައްޒަފުންނާއި، ސަޕްލައި ޗޭން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ބުރަ އަމަލީ މަސައްކަތްތަކެކެވެ. މާލީ ގޮތުން މިފަދަ ނާޒުކު ދަނޑިވަޅެއްގައި، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގެ ވެރިން ވާހަކަދައްކަވަންވާނީ ފުރިހަމަ ފަންނީ ވިސްނުމާއި ހަޤީޤަތްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ.

ސަރުކާރުން މިހާރުން މިހާރަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް
ދެފުށް ފެންނަ ދިރާސާއެއް ހާމަކުރުން: ލަފާކުރެވޭ ބޭރު ފައިސާ ވަންނާނެ މިންވަރާއި، ބޭންކިންގ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެ ފައިސާ ދޫކުރެވޭނެ ގޮތްތަކާއި، ސިނާއަތުގެ މާލީ ދައުރުވުމަށް ކުރާނެ އަސަރުތައް ބަޔާންކުރާ ދިރާސާއެއް އާންމުކުރުން.
މާރުކުރުމުގެ އުސޫލު އިސްލާޙުކުރުން: ހަރުކަށި އުސޫލެއްގެ ބަދަލުގައި، ސާފު ޑޮލަރު ހުންނަ މިންވަރަށް ބަލާ އުސޫލެއް ކަނޑައެޅުމާއި، މޫސުމީ ބަދަލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުމުގެ އިތުރުން، ބޮޑެތި ދަރަނިތައް ހުރި ނުވަތަ އަލަށް ހުޅުވާ ރިސޯޓުތަކަށް ޚާއްޞަ ލުއިތަކެއް ހަމަޖެއްސުން.

ބޭރުގެ ޓީ-ޖީއެސްޓީ މަރުޙަލާތަކަކަށް ބަހާލުން: ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ޓީ-ޖީއެސްޓީ ތަންފީޛުކުރުން ފިޔަވަހިތަކަކަށް ބަހާލައި، ތަފްޞީލީ އިރުޝާދުތަކާއި މޮޑެލްތަކުގެ މިސާލުތައް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި، ކުރިން ވިއްކާފައިވާ އެއްބަސްވުންތަކަށް އެކަށީގެންވާ މުއްދަތެއް ދިނުން.

ގުޅިފައިވާ ކައުންސިލެއް އުފެއްދުން: ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ، މީރާ، އެމްއެމްއޭ، ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީ، މަޓީ، ބޭންކުތައް، އެއާލައިންތައް އަދި ޓުއަރ އޮޕަރޭޓަރުން ހިމެނޭ ގޮތަށް ގަވާއިދުން - މަޝްވަރާކުރާނެ ވިލަރެސް ކޮމިޓީއެއް އެކުލަވާލުން.

މަހުން މަހަށް ތަފާސްހިސާބު ހާމަކުރުން: ރަސްމީ ބޭންކިންގ ނިޒާމަށް ވަންނަ ޑޮލަރުގެ މިންވަރާއި، ރިސޯޓުތަކުގެ މާލީ ދައުރުވުމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ހާމަކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި އާންމުކުރުން.

ބަލައިގަނެވޭނެ ހަމަޖެހޭ އިޤްތިޞާދީ އޮނިގަނޑެއް
އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި އޮތް އިޚްތިޔާރަކީ ހަމައެކަނި އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް ނާޅައި ތިބުން ނުވަތަ ކުއްލިއަކަށް ހަރުކަށި އުސޫލުތަކެއް ތަންފީޛުކުރުމެއް ނޫނެވެ. މިއަށްވުރެ ހަރުދަނާ ޙިކުމަތްތެރި މަގެއް އެބައޮތެވެ. އެއީ ވިޔަފާރިތަކުގެ އަސާސީ ޑޮލަރުގެ ޒިންމާތައް ޙިމާޔަތްކުރުމާއެކު، އިތުރުވާ ބޭރު ފައިސާ ބޭންކުތަކަށް ގެނައުމާއި، ޒަރޫރީ މުދާ އެތެރެކުރުމަށް ފަސޭހައިން ޑޮލަރު ލިބޭނެ މަގު ތަނަވަސްކުރުމާއި، ބޭރުގެ ވިޔަފާރިތަކުން އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ޓެކްސް ނެގުމާއި، ދައުލަތުގެ ބޭކާރު ޚަރަދުތައް ހުއްޓުވުމެވެ.

ފަތުރުވެރިކަމަކީ ކޮންމެ މާލީ އަޑިގުޑަންގަނޑަކުން އަރައިގަތުމަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ހައްދެއް ނެތް ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި ދެކުން ހުއްޓާލަންޖެހެއެވެ. މިއީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ގޮތުން އިންތިހާއަށް ވާދަވެރި ސިނާއަތެކެވެ. ފަތުރުވެރިންނަށް އެހެން ޤައުމުތައް ޚިޔާރުކުރެވިދާނެއެވެ؛ އެއާލައިންތަކަށް ފްލައިޓުތައް އެހެން ދިމާލަކަށް ބަދަލުކުރެވިދާނެއެވެ؛ އަދި އިންވެސްޓަރުންނަށް އެމީހުންގެ ރައުސްމާލު އެހެން ބާޒާރުތަކަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ. މިފަދަ ނިންމުންތައް އެއްފަހަރާ ފާޅުނުވި ނަމަވެސް، އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފެންނާނީ މަޑުމަޑުން ބުކިންގްތައް ދަށްވެ، އަގުތައް ވެއްޓި، އާ އިންވެސްޓްމަންޓްތައް ހުއްޓުމަކަށް އައުމުންނެވެ.

ޤައުމަށް ބޭނުންވަނީ މާލީ ނިޒާމުގެ ހަމަޖެހުމާއި ވަރުގަދަ ރަސްމީ ޑޮލަރު މާކެޓެކެވެ. އަދި އެ ޑޮލަރު ހޯދައިދޭ މައިގަނޑު ވަސީލަތް ފައިދާވާ ގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމެވެ. ކާމިޔާބު ސިޔާސަތަކަށް ވާނީ ކުރިއަށް އޮތް މަހަށް އެކަނި އާމްދަނީ އިތުރުކުރާ ސިޔާސަތެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ކުރިއަށް އޮތް ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ދުވަހު ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތުން ޤައުމަށް ބޭރު ފައިސާ ހޯދައިދިނުމުގެ ފުރުސަތު ފަހިކޮށްދެމުން، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތު ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ވަރުގަދަކޮށްދޭ ސިޔާސަތެކެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބޭރު ފައިސާގެ ރިޒާވް ވަރުގަދަކުރުމާއި ހަރުދަނާ މާލީ ނިޒާމެއް ބޭނުންވެއެވެ. ނަމަވެސް ބޭރު ފައިސާ މާރުކުރުމުގެ ހަރުކަށި އުސޫލުތަކާއި، ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް އަލަށް ތަޢާރަފުކުރާ ޓެކްސް ސިޔާސަތުތައް އެކުލަވާލަންވާނީ ޙަޤީޤީ ޙާލަތަށް ބަލައިގެންނެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ، ޤައުމަށް ބޭރު ފައިސާ ހޯދައިދޭ މައިގަނޑު އިންޖީނު ކަމުގައިވާ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތް ބަލިކަށިވެގެން ހިނގައިދާނެއެވެ.

---

ނޯޓް އަދި މަސްދަރު:
މިއީ ޚިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ (އޮޕީނިއަން) މަޒުމޫނެކެވެ. މީގައި ހިމެނޭ ކަށަވަރު މަޢުލޫމާތުތަކާއި ދިރާސީ ތަޙުލީލުތައް ވަނީ ވަކިކޮށް ބަޔާންކުރެވިފައެވެ. ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ވިޔަފާރިތަކާމެދު ޓެކްސްގެ ގޮތުން ޢަމަލުކުރާނެ އުސޫލުތައް ބިނާވާނީ ޤާނޫނާއި، ގަވާއިދުތަކާއި، ޓެކްސް އިދާރާގެ ރަސްމީ ނިންމުންތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން މި ލިޔުމަކީ ޤާނޫނީ ނުވަތަ ޓެކްސްއާ ބެހޭ ފަންނީ އިރުޝާދެއް ނޫނެވެ.

- މޯލްޑިވްސް އިންޑިޕެންޑެންޓް، "ރާއްޖެއިން ދުނިޔޭގެ ޓްރެވަލް އެޖެންޓުންގެ އަތުން ޓެކްސް ނަގަނީ: އައު ޓީ-ޖީއެސްޓީ ޤާނޫނުން އަންނާނެ ބަދަލުތައް،" 9 ސެޕްޓެމްބަރު 2026.
- ކޭޕީއެމްޖީ، "ދިވެހިރާއްޖެ: ޖީއެސްޓީ އިޞްލާޙު ކުރުމަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ބަދަލުތަކާއެކު ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުންނާއި ބުކިންގ ޕްލެޓްފޯމްތަކުން ޓެކްސް ނަގަން ފަށަނީ،" 20 އޮގަސްޓް 2026.
- ހޮޓެލިއަރ މޯލްޑިވްސް، "އޭބީޓީއޭ އަދި އީސީޓީއޭއޭ އިން ރާއްޖޭގެ ބޭރުގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ކުންފުނިތަކަށް އަމާޒުކުރާ ޖީއެސްޓީ ޤަވާއިދުތައް މަޑުޖައްސާލުމަށް ގޮވާލައިފި،" 6 ސެޕްޓެމްބަރު 2026.
- ރޮއިޓާސް، "ދަރަނި ބޮޑުވެފައިވާ ދިވެހިރާއްޖެއަށް އިންޑިއާއިން މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީފި،" 12 މޭ 2025؛