
ދައުވާތަކުގެ ތަފްސީލް
ނަތަންޔާހޫގެ މައްޗަށް ދައުލަތުން ޖިނާއީ ދައުވާ އުފުލާފައިވަނީ މައިގަނޑު ތިން މައްސަލައެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށެވެ. މީގެ ތެރެއިން "ކޭސް 1000" އަކީ ރިޝްވަތުގެ ގޮތުގައި އަގުބޮޑު ހަދިޔާ ގަބޫލުކުރުމުގެ މައްސަލައެވެ. މި މައްސަލާގައި ތުހުމަތު ކުރެވެނީ ނަތަންޔާހޫ އާއި އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން ސާރާ ނަތަންޔާހޫ، މުއްސަނދި ވިޔަފާރިވެރިންގެ އަތުން އަގުބޮޑު ސިގިރޭޓާއި، ޝެމްޕޭން އަދި ގަހަނާ ފަދަ ތަކެތި ގަބޫލުކުރެއްވި ކަމަށެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް ސިޔާސީ ގޮތުންނާއި ޓެކްސްގެ ގޮތުން ފައިދާހުރި ކަންކަން ކޮށްދެއްވައި، މަގާމުގެ ނުފޫޒު ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފާފައިވާ ކަމަށް ދައުލަތުން ބުނެއެވެ. މި މައްސަލާގައި އޭނާގެ މައްޗަށް އުފުލާފައިވަނީ ހިޔާނާތްތެރިވުމާއި އިތުބާރު ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމުގެ ދައުވާއެވެ.
ދެވަނަ މައްސަލައަކީ މީޑިއާއާއެކު ނާޖާއިޒު ޑީލެއް ހެދުމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވޭ "ކޭސް 2000" އެވެ. މި މައްސަލަ ގުޅެނީ އިޒްރޭލުގެ މަޝްހޫރު ނޫހެއް ކަމަށްވާ "ޔެދިއޮތް އަހަރޮނޮތް" ގެ ވެރިޔާ އާރްނޮން މޫސަސްއާއެކު ދެކެވުނު ސިއްރު ވާހަކަތަކަކަށެވެ. ތުހުމަތު ކުރެވޭ ގޮތުގައި ނަތަންޔާހޫ ވަނީ އެ ނޫހުން އޭނާގެ ސަރުކާރަށް ތާއީދުކޮށް، ފަހިވާގޮތަށް ޚަބަރުތައް ފެތުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ ނޫހާ ވާދަވެރިކޮށް ހިލޭ ބަހާ "އިޒްރޭލް ހަޔޯމް" ނޫހުގެ ނުފޫޒު ކުޑަކުރަން ގާނޫނީ ގޮތުން މަސައްކަތް ކޮށްދިނުމަށް ހުށަހަޅާފައެވެ. މި މައްސަލާގައި ވެސް އޭނާގެ މައްޗަށް އުފުލާފައިވަނީ ހިޔާނާތާއި އިތުބާރު ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމުގެ ދަޢުވާއެވެ.
ތިންވަނަ އަދި އެންމެ ސީރިއަސް މައްސަލައަކީ "ބެޒެކް-ވައްލާ" މައްސަލައިގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ "ކޭސް 4000" އެވެ. މިއީ ނަތަންޔާހޫގެ މައްޗަށް ރިޝްވަތު ހިފުމުގެ ބޮޑު ދައުވާއެއް އުފުލާފައިވާ މައްސަލައެވެ. ތުހުމަތަކީ އިޒްރޭލުގެ އެންމެ ބޮޑު މުވާސަލާތީ އެއް ކުންފުނި ކަމަށްވާ "ބެޒެކް" އަށް މާލީ ގޮތުން ބޮޑެތި ފައިދާތަކެއް ލިބޭނެ ގޮތަށް ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތައް ބަދަލުކޮށްދީ، އޭގެ ބަދަލުގައި އެ ކުންފުނީގެ މައި ހިއްސާދާރުގެ ދަށުން ހިންގާ "ވައްލާ" ނިއުސް ވެބްސައިޓުން ނަތަންޔާހޫ އާއި އޭނާގެ އާއިލާއަށް އެދެވޭ، ރަނގަޅު ކަވަރޭޖެއް ހޯދުމެވެ.
ކޯޓުން އަތުވެދާނެ ހުކުމްތައް
އިޒްރޭލުގެ ގާނޫނުލްއުގޫބާތަށް ބަލާއިރު، މި ކުށްތައް ކޯޓުގައި ސާބިތުވެއްޖެނަމަ ނަތަންޔާހޫގެ މައްޗަށް ބޮޑެތި އަދަބުތަކެއް އައުން އެކަށީގެންވެއެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ޖަލު ހުކުމެކެވެ. އިޒްރޭލުގެ ގާނޫނުގައި ރިޝްވަތުގެ ކުށަށް އެންމެ ބޮޑުވެގެން 10 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އަންނައިރު، ހިޔާނާތާއި އިތުބާރު ނަހަމަ ގޮތުގައި ހިފުމުގެ ކޮންމެ ދައުވާއަކަށް 3 އަހަރުގެ ޖަލު ހުކުމެއް އާދެއެވެ. އެހެންކަމުން ހުރިހާ ދައުވާއެއް ސާބިތުވެއްޖެނަމަ އޭނާގެ މައްޗަށް އެތައް އަހަރެއްގެ ޖަލު އަދަބެއް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ.
ދެވަނަ ކަމަކީ އޭނާގެ ސިޔާސީ ހަޔާތް މުޅިން ނިމުމަކަށް އައުމެވެ. ކޯޓުން ނަތަންޔާހޫގެ ކުށުގައި "އަހުލާގީ ދަށުދަރަޖައިގެ އަމަލެއް" އެކުލެވޭ ކަމަށް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އިޒްރޭލުގެ ގާނޫނު ބުނާގޮތުން ހުކުމް ތަންފީޒުކޮށް ނިމޭތާ ހަތް އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ސިޔާސީ އެއްވެސް މަގާމަކަށް އޭނާއަކަށް ކުރިމައްޗެއް ނުލެވޭނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ޖަލު ހުކުމުގެ އިތުރުން ދައުލަތަށް ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލުގައި އެތައް މިލިއަން ޝެކެލްއަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމުގެ ބާރު ވެސް ފަނޑިޔާރުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.
އިންތިހާބީ ނާކާމިޔާބީ އާއި ވެރިކަން ގެއްލުމުގެ ސީރިއަސް ގޮންޖެހުން
ނަތަންޔާހޫގެ ޝަރީއަތް ކުރިއަށްދަނިކޮށް، ފާއިތުވި އޮކްޓޫބަރު 27 ގައި ބޭއްވުނު އިޒްރޭލުގެ އާންމު އިންތިހާބުން އޭނާގެ ސިޔާސީ ބާރުވެރިކަމަށް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑު ނާކާމިޔާބީއަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. ނަތަންޔާހޫގެ ކަނާތު ފިޔައިގެ ބްލޮކަށް ކަނީސަތު (ޕާލިމަންޓް) ގެ އަގުލަބިއްޔަތު ކަމަށްވާ 61 ގޮނޑި ހަމައެއް ނުކުރެވުނެވެ. މި ނާކާމިޔާބީއާއެކު، އިޒްރޭލުގެ ރައީސް އިސާކް ހެރްޒޮގް ވަނީ ސަރުކާރު އެކުލަވާލުމުގެ ރަސްމީ ދައުވަތު ނަތަންޔާހޫއަށް ނުދެއްވައި، އޭނާގެ އެންމެ ބޮޑު ވާދަވެރިޔާ އަދި އިދިކޮޅު ލީޑަރު ގާދީ އެސެންކޮޓް އަށް އެ މެންޑޭޓް ދެއްވަން ނިންމަވާފައެވެ. ޕާލިމަންޓްގެ 67 މެންބަރުންގެ ތާއީދާއެކު އެސެންކޮޓްއަށް ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމުގެ ފުރުސަތު ލިބުނުއިރު، ނަތަންޔާހޫއަށް ތާއީދުކުރީ އެންމެ 46 މެންބަރުންނެވެ. މިއީ ނަތަންޔާހޫއަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ގާނޫނީ އަދި ސިޔާސީ ނިކަމެތިކަމެކެވެ. ސަބަބަކީ ބޮޑުވަޒީރުގެ މަގާމުގައި ހުރެގެން ޝަރުޢީ ނިޒާމަށް ނުފޫޒު ފޯރުވަން އޭނާ ގެންގުޅުނު "ދިފާއީ އައްޑަނަ" މިހާރު މުޅިން ފުނޑުފުނޑުވެ، އާދައިގެ ރައްޔިތެއްގެ ގޮތުގައި ކޯޓުގެ ހުކުމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމުގެ ބިރު ބޮޑުވެފައިވުމެވެ.
ސަލާމަތްވުމުގެ އުކުޅުތަކާއި މާފަށް އެދުން
ނަތަންޔާހޫ އާއި އޭނާގެ ދިފާއީ ޓީމުން ދަނީ ޝަރީއަތުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ގާނޫނީ ގޮތުންނާއި ސިޔާސީ ގޮތުން ވަރުގަދަ އުކުޅުތަކެއް ބޭނުންކުރަމުންނެވެ. ގާނޫނީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ނަތަންޔާހޫ ވަނީ 98 އަޑުއެހުމަށްފަހު އޭނާގެ ދިފާއީ ބަޔާން ދީ ނިންމާފައެވެ. އޭނާގެ ލޯޔަރު އަމިތު ހަދާދު ވަނީ، ކުރީގެ އެޓާނީ ޖެނެރަލް އަވިޝާއި މަންޑެލްބްލިޓް މި ދައުވާތައް ފާސްކުރެއްވިއިރު ފުލުހުން ބައެއް ތަހުގީގުތައް ހިންގާފައިވަނީ ގާނޫނީ ހުއްދައެއް ނެތި ކަމަށް ބުނެ، ދައުވާތައް ބާތިލްކުރަން ބަހުސްކޮށްފައެވެ. ސިޔާސީ ގޮތުން ކުރެވޭ އެންމެ ބޮޑު މަސައްކަތަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މާފު ހޯދުމެވެ. ނަތަންޔާހޫ ވަނީ އިޒްރޭލުގެ ރައީސް އިސާކް ހެރްޒޮގް ގެ އަރިހުން ރަސްމީކޮށް މާފަކަށް އެދިވަޑައިގެންފައެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޓް ޓްރަމްޕް ވެސް ވަނީ ނަތަންޔާހޫއަށް މާފުދިނުމަށް ރައީސް ހެރްޒޮގްއަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. ނަމަވެސް، ރައީސް ހެރްޒޮގް ވަނީ ކުށަށް އިއުތިރާފު ވުމާއެކު ސިޔާސީ ދާއިރާއިން ވަކިވާ ގޮތަށް "ޕްލީ ޑީލް" އަކަށް ދިއުމަށް މަގުފަހިކުރަން ނިންމަވާފައެވެ.
އިދިކޮޅު ލީޑަރުންގެ ހަރުކަށި ރައްދު
ނަތަންޔާހޫ މާފަށް އެދުމާއެކު އިޒްރޭލުގެ އިދިކޮޅު ލީޑަރުން ވަނީ އެކަމާ ދެކޮޅަށް ވަރަށް ހަރުކަށި ބަޔާންތަކެއް ނެރެފައެވެ. އިދިކޮޅު ލީޑަރު ޔައީރު ލަޕިޑް ރައީސް ހެރްޒޮގްއަށް ގޮވާލައްވާފައިވަނީ ނަތަންޔާހޫގެ މާފުދިނުމުގެ އެދުމަށް އެއްވެސް ހާލެއްގައި އިޖާބަ ނުދިނުމަށެވެ. ލަޕިޑް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ނަތަންޔާހޫ އަމިއްލައަށް ކުށަށް އިއުތިރާފުވެ، ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން މާފަށް އެދި، އަދި ސިޔާސީ ދާއިރާއިން މުޅިން ވަކިވާން އެއްބަސްނުވާހާ ހިނދަކު އޭނާއަށް މާފެއް ނުދެވޭނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން "ޑިމޮކްރެޓްސް" ޕާޓީގެ ލީޑަރު ޔައީރު ގޯލާން ވިދާޅުވެފައިވަނީ "މާފަށް އެދޭނީ ހަމައެކަނި ކުށްވެރިން" ކަމަށާއި، ނަތަންޔާހޫއަށް އޮތް ހަމައެކަނި ޑީލަކީ ސިޔާސީ ދާއިރާއިން ވަކިވެ ޖަލަށް ދިއުން ކަމަށެވެ. އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ދެކޭގޮތުގައި މާފުދިނުމަކީ ގާނޫނުގެ ބާރު ކަނޑުވާލައި، ނަތަންޔާހޫ ގާނޫނަށްވުރެ މައްޗަށް އެރުވުމެވެ.
ރައްޔިތުންގެ މުޒާހަރާތައް
މި ޝަރީއަތާއި ނަތަންޔާހޫ މާފަށް އެދުމުގެ މައްސަލައާ ގުޅިގެން އިޒްރޭލުގެ މަގުތަކުގައި ވަނީ ބޮޑެތި މުޒާހަރާތަކެއް ކޮށްފައެވެ. ހާއްސަކޮށް ތެލް އަވީވްގައި ހުންނަ ރައީސް އިސާކް ހެރްޒޮގްގެ ގޭގެ ކުރިމައްޗަށް އެތައް ހާސް ރައްޔިތުންނެއް އެއްވެ، "ލަދުވެތި، ލަދުވެތި" އޭ ކިޔައި އަޑުއުފުލާފައިވެއެވެ. މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން އަތްއަތަށް ނަގައިގެން ތިބި ޕޯސްޓަރުތަކުގައި ލިޔެފައިވަނީ "ކަރަޕްޝަން ސަރުކާރަކަށް ނޫނެކޭ ބުނަން" ކަމަށެވެ. މަދަނީ ޖަމްއިއްޔާތަކުން އިސްނަގައިގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މި މުޒާހަރާތަކުގެ ބައިވެރިން ބުނެފައިވަނީ، ހަނގުރާމައެއްގެ ނިވާފަތްގަނޑުގައި ހުރެ ބޮޑުވަޒީރު އަމިއްލަ ޖިނާއީ ކުށްތަކުން ސަލާމަތްވާން ރައީސްގެ ބާރު ބޭނުންކުރުމަކީ ގައުމުގެ ޑިމޮކްރަސީ ހަލާކުކޮށްލުން ކަމަށެވެ.
ނިންމުން
ނަތަންޔާހޫގެ ކަރަޕްޝަން ޝަރީއަތަކީ ހަމައެކަނި ގާނޫނީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ؛ މިއީ އިޒްރޭލުގެ މުޅި ސިޔާސީ މުސްތަގުބަލާއި ޑިމޮކްރަސީ ބައްޓަންކުރާނެ އެންމެ ބޮޑު ހާދިސާއެވެ. އިދިކޮޅު ލީޑަރުންނާއި ރައްޔިތުން ބާރުއަޅަމުންދަނީ ގާނޫނީ ހަމަހަމަކަން ހިފެހެއްޓުމަށެވެ. ކޯޓުން އޭނާ ކުށްވެރިވެއްޖެނަމަ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ޖަލު ހުކުމެއް އައުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުއިރު، ނަތަންޔާހޫގެ މުޅި ސިޔާސީ ބާރާއި ނުފޫޒު މިހާރު އޮތީ މި ޝަރީއަތުން ސަލާމަތްވުމަށް ހުއްޓިފައެވެ. މި މައްސަލަ ނިމޭ ގޮތަކުން އިޒްރޭލުގެ ޝަރުއީ ނިޒާމުގެ މިސްރާބާއި މުސްތަގުބަލް މުޅިން އެނގިގެންދާނެއެވެ.




